
Suvarma suyunun mövcudluğu qədər onun fermerlər arasında vaxtında və düzgün bölüşdürülməsi də kənd təsərrüfatının nəticələrinə ciddi təsir göstərir. Eyni su mənbəyindən istifadə edən təsərrüfatlarda bölgünün düzgün planlaşdırılmaması bir sahədə artıq, digər sahədə isə ciddi su çatışmazlığı yarada bilər. Xüsusilə quraq və yarımquraq regionlarda suyun bitkinin kritik inkişaf dövründə gecikməsi bütün mövsümün məhsuldarlığına təsir edə bilir. Buna görə su bölgüsü artıq sadəcə texniki məsələ deyil, kənd təsərrüfatı istehsalının idarə olunmasının əsas istiqamətlərindən biri hesab edilir.
Dünyada su ehtiyatlarına artan təzyiq bu məsələni daha da aktuallaşdırır. FAO-nun məlumatına əsasən, suvarılan kənd təsərrüfatı torpaqlarının 60 faizindən çoxu yüksək və ya çox yüksək su stressi yaşanan ərazilərdə yerləşir. İqlim dəyişməsi nəticəsində temperaturun yüksəlməsi və evapotranspirasiya tələbatının artması gələcəkdə həmin sistemlər üzərində əlavə təzyiq yarada bilər. Belə şəraitdə mövcud suyun sadəcə artırılması deyil, onun daha düzgün bölüşdürülməsi və hər vahid sudan daha yüksək kənd təsərrüfatı nəticəsinin əldə olunması əsas hədəfə çevrilir.
Müasir su bölgüsü sistemlərində rəqəmsal ölçmə vasitələrinin rolu artır. Kanallarda və boru xətlərində quraşdırılan sayğaclar, avtomatik qapılar, təzyiq sensorları və məsafədən idarəetmə sistemləri suyun hansı istiqamətə və hansı həcmdə verildiyini daha dəqiq izləməyə imkan yaradır. Peyk məlumatları vasitəsilə isə müxtəlif əkin sahələrinin su tələbatını və faktiki su istifadəsini müqayisə etmək mümkündür. Beləliklə, bölgü qərarları yalnız əvvəlcədən hazırlanmış təqvimə deyil, tarladakı real vəziyyətə uyğunlaşdırıla bilər.
Suyun vaxtında çatdırılması fermerin əkin strukturunu planlaşdırmasına da yeni imkanlar verir. Su təminatının qeyri-müəyyən olduğu təsərrüfat daha az riskli bitkilərə üstünlük verməyə məcbur qala bilər, halbuki etibarlı suvarma şəraiti müxtəlif və daha yüksək dəyərli məhsulların yetişdirilməsini mümkün edir. Tərəvəzçilik, bağçılıq və bir sıra intensiv bitkiçilik sahələri xüsusilə sabit su təminatından asılıdır. Buna görə düzgün su bölgüsü yalnız məhsuldarlığa deyil, fermerin hansı məhsulu yetişdirə biləcəyinə və bazardan hansı gəliri əldə edə biləcəyinə də təsir edir.
Digər vacib məsələ su istifadəçiləri arasında koordinasiyanın gücləndirilməsidir. Eyni kanal və ya su hövzəsindən yüzlərlə təsərrüfat istifadə etdikdə yalnız texnologiya ilə bütün problemləri həll etmək mümkün deyil. Su növbələrinin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi, istifadə həcmlərinin ölçülməsi, sistemdəki itkilərin aşkarlanması və fermerlərin qərar prosesinə cəlb edilməsi daha şəffaf idarəetmə yaradır. Bu yanaşma xüsusilə suyun az olduğu mövsümlərdə mövcud ehtiyatın daha ədalətli bölüşdürülməsinə kömək edir.
Suvarma suyunun düzgün idarə edilməsi nəticədə fermer üçün sadəcə su təminatı deyil, istehsalın planlaşdırılması imkanının genişlənməsi deməkdir. Fermer nə vaxt və nə qədər su əldə edəcəyini bildikdə səpin vaxtını, bitki seçimini, gübrələməni və məhsul gözləntilərini daha dəqiq hesablaya bilir. Su təminatındakı qeyri-müəyyənliyin azalması kənd təsərrüfatına investisiya qoyuluşunu da daha məntiqli edir. Buna görə gələcəyin suvarma sistemlərində əsas göstəricilərdən biri suyun çoxluğu deyil, onun etibarlı, ölçülə bilən və düzgün bölüşdürülən resursa çevrilməsi olacaq.







































