Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Suvarmaya Düzgün Yanaşma Torpağın Hər Qarışından Daha Çox Fayda Yaradır

Baxış: 180


Kənd təsərrüfatında torpağın məhsuldarlığından maksimum istifadə yalnız toxumun keyfiyyəti və gübrələmə ilə müəyyənləşmir. Suyun hansı həcmdə, hansı vaxtda və hansı üsulla verilməsi torpağın potensialının üzə çıxmasında həlledici rol oynayır. Bitkinin ehtiyacından artıq su verilməsi həmişə yüksək məhsuldarlıq demək deyil və bəzi hallarda torpağın strukturuna, qida maddələrinin hərəkətinə və kök zonasındakı hava rejiminə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə müasir təsərrüfatçılıqda əsas məqsəd hər hektara daha çox su çatdırmaq deyil, verilən suyun daha böyük hissəsini məhsula çevirməkdir.

Bu yanaşmanın qlobal əhəmiyyəti su ehtiyatlarının istifadəsinə dair göstəricilərdə aydın görünür. FAO-nun aktual məlumatına görə, kənd təsərrüfatı dünya üzrə şirin su götürülməsinin təxminən 72 faizini təşkil edir və 1,2 milyard insan ciddi su məhdudiyyətləri olan kənd təsərrüfatı ərazilərində yaşayır. Eyni zamanda 2050-ci ilə qədər dünya kənd təsərrüfatından 2012-ci illə müqayisədə təxminən 50 faiz daha çox ərzaq, yem və lif istehsal etməsi gözlənilir. Belə şəraitdə hər kubmetr suyun məhsuldarlığını artırmaq təsərrüfatların əsas strateji vəzifələrindən birinə çevrilir.

Torpağın hər hissəsinin suya tələbatının eyni olmaması da müasir suvarma idarəçiliyində nəzərə alınan vacib məsələdir. Eyni tarlanın bir hissəsində torpaq daha ağır və su tutumu yüksək, digər hissəsində isə qumlu və suyu daha tez itirən ola bilər. Bütün sahəyə eyni norma ilə su verildikdə bir zonada artıq nəmlik, digər zonada isə su çatışmazlığı yarana bilər. Torpaq xəritələri, rütubət sensorları və dəyişən norma ilə işləyən suvarma sistemləri bu fərqləri nəzərə almağa imkan verir.

Düzgün suvarma torpaqda olan qida maddələrindən istifadəyə də təsir göstərir. Kök zonasındakı optimal rütubət bitkinin qida elementlərini mənimsəməsini asanlaşdırır, həddindən artıq su isə bəzi elementlərin torpağın daha dərin qatlarına yuyulmasını sürətləndirə bilər. Xüsusilə su və gübrənin birlikdə verildiyi fertiqasiya sistemlərində normanın dəqiq hesablanması həm məhsuldarlıq, həm də xərclərin idarə olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Beləliklə, suvarma yalnız bitkini susuzluqdan qoruyan əməliyyat deyil, bütün qidalanma sisteminin işləməsinə təsir göstərən əsas idarəetmə vasitəsidir.

İqlim dəyişməsi bu məsələnin əhəmiyyətini daha da artırır. FAO bildirir ki, dünya üzrə suvarılan əkin sahələrinin 60 faizindən çoxu artıq yüksək və ya çox yüksək su stressinin müşahidə olunduğu ərazilərdə yerləşir, 2050-ci ilə qədər isə iqlim dəyişməsi evapotranspirasiya tələbatını 20–30 faiz artıra bilər. Temperatur yüksəldikcə bitkinin və torpağın su itkisi artır və əvvəlki illərin sabit suvarma qrafikləri yeni şəraitdə kifayət etməyə bilər. Buna görə suvarma rejimlərinin meteoroloji məlumatlara uyğun çevik şəkildə dəyişdirilməsi gələcəyin kənd təsərrüfatı üçün daha vacib olacaq.

Torpağın hər qarışından daha çox fayda əldə etmək nəticədə suyun qənaətlə verilməsindən daha geniş anlayışdır. Buraya torpaq xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi, düzgün drenaj, uyğun bitki seçimi, vaxtında suvarma və real məlumatlara əsaslanan qərarlar daxildir. Fermer suyu torpağın və bitkinin ehtiyacına uyğun idarə etdikdə eyni sahədən daha sabit məhsul götürmək, istehsal xərclərini azaltmaq və torpağın uzunmüddətli sağlamlığını qorumaq imkanı əldə edir. Suvarmaya düzgün yanaşmanın əsas üstünlüyü də məhz məhdud resursu daha böyük və davamlı iqtisadi nəticəyə çevirməsidir.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.