Əkinçilikdə uzun illər ərzində formalaşmış yanlış təsəvvürlərdən biri suvarmanın miqdarı artdıqca məhsuldarlığın da eyni şəkildə artacağı düşüncəsidir. Əslində bitkinin suya tələbatının müəyyən həddi var və həmin ehtiyac ödənildikdən sonra əlavə su hər zaman əlavə məhsul yaratmır. Əksinə, həddindən artıq suvarma bəzi şəraitlərdə torpağın havasızlaşmasına, qida maddələrinin yuyulmasına və kök sistemində problemlərə gətirib çıxara bilər. Buna görə müasir əkinçilikdə məqsəd maksimum su deyil, optimal su təminatıdır.
Fermer üçün əsas məsələ torpağın hansı anda suya ehtiyac duyduğunu müəyyənləşdirməkdir. Torpağın üst qatının quru görünməsi kök zonasının tamamilə susuz olması demək deyil və əksinə, səthin nəm olması aşağı qatlarda kifayət qədər rütubətin mövcudluğuna zəmanət vermir. Müxtəlif dərinliklərdə yerləşdirilən sensorlar bu qeyri-müəyyənliyi azaltmağa imkan verir. Fermer nəticədə görünüşə deyil, ölçülmüş rütubət göstəricilərinə əsaslanaraq suvarma qərarı verə bilir.
Dəqiq suvarmanın iqtisadi tərəfi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lazımsız verilən su nasosla daşınırsa, onun hər kubmetri əlavə enerji sərfiyyatı deməkdir. Həddindən artıq su ilə birlikdə qida maddələrinin kök zonasından uzaqlaşması isə gübrəyə çəkilən xərcin bir hissəsinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Buna görə suvarmanın optimallaşdırılması fermerə eyni vaxtda su, enerji və digər istehsal xərclərini daha yaxşı idarə etmək imkanı verir.
Dünya Bankının 2026-cı ildə təqdim etdiyi qlobal qiymətləndirmə də kənd təsərrüfatında daha ağıllı su istifadəsinin böyük potensiala malik olduğunu göstərir. Hesablamalara görə, su və məhsul bölgüsü ilə bağlı daha düzgün qərarlar gələcəkdə 10 milyard insanın ərzaq tələbatının qarşılanmasına töhfə verə və təxminən 250 milyon əlavə iş yerinin yaranmasını dəstəkləyə bilər. Burada əsas yanaşma hər yerdə suvarmanı artırmaq deyil, suyun artıq istifadə edildiyi yerlərdə səmərəliliyi yüksəltmək, imkanların mövcud olduğu bölgələrdə isə potensialdan düzgün istifadə etməkdir.
Torpaqdan daha çox gəlir əldə etmək üçün məhsul seçimi də su ehtiyatına uyğunlaşdırılmalıdır. Su imkanlarının məhdud olduğu təsərrüfatlarda yüksək su tələbatına malik məhsulların genişləndirilməsi uzunmüddətli iqtisadi risk yarada bilər. Fermer bir hektardan əldə olunan məhsulla yanaşı, həmin məhsul üçün sərf etdiyi suyun iqtisadi nəticəsini də müqayisə etməlidir. Beləliklə, “hektardan məhsuldarlıq” göstəricisinin yanında “hər kubmetr sudan əldə olunan dəyər” anlayışı da əhəmiyyət qazanır.
Gələcəkdə uğurlu fermeri fərqləndirən xüsusiyyət suvarma sisteminin böyüklüyü deyil, onu nə qədər düzgün idarə etməsi olacaq. Bəzən daha az, lakin vaxtında verilən su bitki üçün daha faydalı ola bilər. Torpaq, bitki və hava arasındakı əlaqəni ölçərək qərar verən təsərrüfat həm resurslarını qoruyur, həm də istehsal risklərini azalda bilir. Torpaqdan daha çox qazanmağın yolu buna görə ona daha çox su verməkdən deyil, ehtiyacı qədər suyu düzgün zamanda çatdırmaqdan keçir.
