Kənd təsərrüfatında iki hektar torpağın yanaşı yerləşməsi onların eyni suvarma rejiminə ehtiyac duyması demək deyil. Torpağın mexaniki tərkibi, relyef, günəşlənmə, drenaj vəziyyəti və əvvəlki becərmə üsulları sahələr arasında ciddi fərqlər yarada bilər. Bunun üzərinə müxtəlif bitkilərin və hətta eyni bitkinin müxtəlif inkişaf mərhələlərinin fərqli su tələbatı əlavə olunur. Müasir suvarma sistemlərinin əsas prinsiplərindən biri məhz bu fərqləri görmək və hər hektara ayrıca yanaşmaqdır.
Məsələn, qumlu torpaqda su daha sürətli aşağı qatlara hərəkət edə bilər və buna görə daha qısa intervallarla, lakin uyğun miqdarda suvarma lazım gələ bilər. Gil tərkibli torpaqlar isə suyu daha uzun müddət saxlaya bildiyindən eyni suvarma rejiminin tətbiqi artıq rütubət yarada bilər. Buna görə torpağın su tutma qabiliyyətinin bilinməsi düzgün suvarma proqramının başlanğıc nöqtəsidir. Sensor məlumatları və torpaq analizləri bu hesablamanı daha dəqiq etməyə imkan verir.
Məhsulun növü də su hesabını dəyişdirir. Taxıl, tərəvəz, meyvə bağları və yem bitkilərinin kök sistemi, vegetasiya müddəti və kritik su tələbatı dövrləri fərqlənir. Hətta eyni məhsul üçün temperatur, külək, günəş radiasiyası və havanın rütubəti dəyişdikcə gündəlik su ehtiyacı fərqli ola bilər. Buna görə müasir suvarma proqramları yalnız əkin sahəsinin ölçüsünə deyil, bitkinin bioloji xüsusiyyətlərinə və hava şəraitinə əsaslanır.
Bu yanaşmada evapotranspirasiya – torpaqdan buxarlanma ilə bitkinin su istifadəsinin ümumi göstəricisi – xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Peyk və meteoroloji məlumatların inkişafı geniş ərazilərdə bu göstəricinin qiymətləndirilməsini asanlaşdırır. FAO-nun WaPOR platforması da kənd təsərrüfatında su istehlakını və su məhsuldarlığını məsafədən müşahidə etməyə imkan verərək suvarmanın planlaşdırılmasına dəstək verir. Belə sistemlər hektarların eyni su rejiminə malik vahid sahə kimi qəbul edilməsindən daha dəqiq idarəetməyə keçidi sürətləndirir.
Hər hektarın su hesabının aparılması fermerin iqtisadi planlaşdırmasını da dəyişir. Mövsümün sonunda sahə üzrə məhsuldarlıqla yanaşı, həmin nəticəyə çatmaq üçün sərf edilən su və enerji müqayisə edilə bilər. Fermer bunun əsasında hansı sahənin daha gəlirli olduğunu, harada su itkisinin yüksək qaldığını və hansı məhsulun mövcud şəraitə daha uyğun olduğunu müəyyənləşdirə bilər. Bir neçə mövsüm ərzində toplanmış məlumat isə gələcək əkin planlarının daha əsaslı hazırlanmasına imkan verir.
Gələcəyin təsərrüfatında “bir sahə – bir suvarma rejimi” yanaşması getdikcə öz yerini daha dəqiq sistemlərə verəcək. Hər hektarın torpağı, hər məhsulun bioloji tələbatı və hər mövsümün hava şəraiti ayrıca hesablanacaq. Fermer suyun yalnız ümumi sərfiyyatını deyil, onun hansı sahədə hansı nəticəni yaratdığını görəcək. Hər hektarın öz su hesabının olması həm su ehtiyatlarının qorunması, həm də təsərrüfat gəlirinin yüksəldilməsi üçün mühüm üstünlük yaradır.
