2026-cı ilin qlobal ərzaq bazarı müəyyən sabitlik göstərsə də, təhlükələr qalmaqdadır. FAO-nun iyun ayında açıqladığı Food Outlook hesabatında dünya taxıl istehsalının tarixi baxımdan yüksək səviyyədə qalacağı proqnozlaşdırılır, lakin El-Ninyo, enerji və gübrə qiymətləri, geosiyasi gərginlik və ticarət siyasətində qeyri-müəyyənlik əsas risklər kimi göstərilir. Bu amillərin hər biri fermerin istehsal xərcindən beynəlxalq daşımaların qiymətinə qədər geniş təsir yarada bilər. Ona görə ərzaq sistemlərinin möhkəmliyi yalnız dünya bazarında kifayət qədər məhsulun olmasından deyil, yerli və regional istehsal imkanlarının qorunmasından da asılıdır.
2026-cı ilin iyulunda yayımlanan SOFI hesabatı qlobal aclığın üçüncü il ardıcıl olaraq azalmasına baxmayaraq problemin hələ də böyük olduğunu göstərir. Hesabata görə, 2025-ci ildə dünya əhalisinin 7,8 faizi aclıqla üzləşib və təxminən hər üç nəfərdən biri sağlam qidalanmanın xərcini qarşılaya bilməyib. Bu mənzərə göstərir ki, qlobal səviyyədə yüksək məhsul istehsalı belə ərzağın bütün insanlar üçün fiziki və iqtisadi baxımdan əlçatan olmasına avtomatik zəmanət vermir. Məhsuldar yerli kənd təsərrüfatı, düzgün logistika və gəlir imkanları ərzağın insanlara daha əlçatan çatdırılmasında mühüm rol oynayır.
Ərzaq dayanıqlığının başqa vacib tərəfi məhsul müxtəlifliyidir. Təsərrüfat və ya bütöv region yalnız bir neçə bitkidən asılı olduqda quraqlıq, xəstəlik və bazar şoku bütün istehsala eyni anda təsir edə bilər. Müxtəlif bitkilərin, fərqli yetişmə dövrlərinin və iqlimə uyğun sortların bir arada tətbiqi riskin bölüşdürülməsinə kömək edir. Bu səbəbdən gələcəyin məhsuldar tarlası yalnız çox məhsul verən deyil, dəyişən iqlim şəraitinə uyğunlaşa bilən tarla olacaq.
Suvarma burada həlledici üstünlük yaradır, çünki məhsuldarlığın ən böyük dəyişənlərindən biri su təminatıdır. FAO-nun hazırkı göstəricilərinə görə, dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizi suvarma ilə təmin olunur, lakin həmin sahələr qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini yaradır və orta hesabla yağışdan asılı sahələrdən 76 faiz daha yüksək məhsuldarlığa malikdir. Digər tərəfdən, suvarılan sahələrin 60 faizdən çoxunun yüksək və ya çox yüksək su stressi olan bölgələrdə yerləşməsi göstərir ki, gələcəkdə məhsuldarlıq suyun miqdarından daha çox onun səmərəli idarə olunmasından asılı olacaq.
Ərzaq müstəqilliyi tamamilə xarici ticarətdən imtina etmək deyil, böhran zamanı istehsalı davam etdirə biləcək güclü daxili potensiala malik olmaqdır. Sağlam torpaq, etibarlı su təminatı, keyfiyyətli toxum, müasir texnologiya və yaxşı təşkil olunmuş bazar birlikdə işlədikdə kənd təsərrüfatı bu potensialı yaradır. Bərəkətli tarla buna görə yalnız bir mövsümün məhsulu deyil, gələcək böhranlara qarşı iqtisadi və sosial dayanıqlılıq ehtiyatıdır. Dünya bazarlarında qeyri-müəyyənliyin artdığı dövrdə öz istehsal gücünü qoruyan təsərrüfatlar və regionlar ərzaq təhlükəsizliyi baxımından daha möhkəm mövqedə dayanırlar.
