Kənd təsərrüfatının əsas istehsal vasitəsi torpaq olsa da, torpağın öz-özünə iqtisadi və ərzaq dəyəri yaratması mümkün deyil. Onu əkinə hazırlayan, toxumu seçən, suyu idarə edən, məhsulu qoruyan və sonda bazara çıxaran fermer əməyidir. Bu baxımdan fermer yalnız müəyyən sahədə məhsul yetişdirən insan deyil, torpaq resursunu ərzaq sisteminin real istehsal gücünə çevirən əsas iştirakçıdır.
Bu rol dünya əhalisinin artması fonunda daha böyük əhəmiyyət qazanır. FAO-nun 2026-cı ildə ağıllı kənd təsərrüfatı üzrə keçirdiyi qlobal konfransda dünya əhalisinin 2050-ci ilə doğru 10 milyarda yaxınlaşdığı və artan tələbatın qarşılanması üçün 2012-ci illə müqayisədə təxminən 50 faiz daha çox ərzaq istehsalına ehtiyac yaranacağı vurğulanıb. Eyni zamanda bu əlavə istehsalın torpaq, su və ətraf mühit üzərindəki yükü artırmadan həyata keçirilməsi tələb olunur.
Bu isə fermerin rolunu fiziki əməkdən daha geniş anlayışa çevirir. Müasir fermer torpaq analizlərini başa düşməli, hava məlumatlarını izləməli, su və gübrə sərfiyyatını hesablamalı, xəstəlik risklərini qiymətləndirməli və bazardakı dəyişiklikləri nəzərə almalıdır. Texnologiyanın kənd təsərrüfatına daxil olması fermer əməyini aradan qaldırmır, əksinə həmin əməyin daha çox bilik və qərarvermə tələb edən formaya keçməsinə səbəb olur.
2026-cı ilin avqustunda FAO rəhbərliyi də kənd təsərrüfatında elm və texnologiyanın genişləndirilməsini, rəqəmsal imkanların kənd ərazilərinə çatdırılmasını və innovasiyaların fermerlər üçün əlçatan olmasını xüsusi vurğulayıb. Məqsəd texnologiyanı yalnız iri təsərrüfatların üstünlüyünə çevirmək deyil, müxtəlif ölçülü fermerlərin istehsal imkanlarını gücləndirməkdir. Çünki ərzaq sisteminin dayanıqlığı yalnız texnologiyanın mövcudluğundan deyil, həmin texnologiyanın sahədə düzgün tətbiq edilməsindən asılıdır.
Fermer əməyinin başqa mühüm tərəfi torpağın gələcək nəsillər üçün qorunmasıdır. Torpağı həddindən artıq istismar etmədən məhsuldarlığı saxlamaq, eroziyanı azaltmaq, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə etmək və üzvi maddələrin azalmasının qarşısını almaq uzunmüddətli ərzaq təhlükəsizliyinin təməlidir. 2026-cı ilin qlobal torpaq qiymətləndirməsinin deqradasiyanın ağırlaşması barədə xəbərdarlığı bu məsuliyyətin əhəmiyyətini daha da artırır.
Bir kənddə becərilən kiçik torpaq sahəsi ilk baxışda qlobal ərzaq sistemi üçün böyük rəqəm kimi görünməyə bilər. Lakin milyonlarla fermerin ayrı-ayrı sahələrdə yetişdirdiyi taxıl, meyvə, tərəvəz və digər məhsullar birləşərək ölkələrin və bütövlükdə dünyanın ərzaq təminatını formalaşdırır. Torpağı məhsula, məhsulu isə insanların gündəlik qidasına çevirən bu zəncirin başlanğıcında fermerin biliyi, qərarı və əməyi dayanır.
