Müasir kənd təsərrüfatında yalnız məhsul əkib onu xammal şəklində satmaq əvvəlki qədər etibarlı gəlir modeli hesab edilmir. İstehsal xərclərinin artması, bazar qiymətlərinin dəyişkənliyi və ekstremal hava hadisələri fermerləri əlavə qazanc yolları axtarmağa məcbur edir. Buna görə dünyanın müxtəlif ölkələrində təsərrüfatlar istehsal, xidmət, turizm, enerji və ekoloji layihələri birləşdirən çoxşaxəli bizneslərə çevrilirlər. Gəlirin bir neçə mənbədən əldə edilməsi təsərrüfatın bazar böhranlarına qarşı dayanıqlığını gücləndirir.
Yeni istiqamətlərdən biri məhsulun xammal kimi deyil, emal olunmuş və markalaşdırılmış formada satılmasıdır. Meyvəni birbaşa topdansatış bazarına vermək əvəzinə ondan şirə, mürəbbə, qurudulmuş məhsul və ya xüsusi qablaşdırılmış məhsul hazırlamaq daha yüksək əlavə dəyər yarada bilər. Rəqəmsal satış platformaları fermerlərə vasitəçilərin sayını azaltmaq və məhsulu birbaşa istehlakçıya təqdim etmək imkanı verir. Beləliklə, təsərrüfat yalnız istehsalçı deyil, eyni zamanda emalçı, marka sahibi və pərakəndə satıcı rolunu yerinə yetirir.
Aqroturizm də sürətlə genişlənən gəlir mənbələrindən biridir. Şəhər sakinlərinə kənd həyatını yaşamaq, məhsul yığımında iştirak etmək, fermada qalmaq və yerli qidaları dadmaq imkanı verən təsərrüfatlar əlavə xidmət gəliri əldə edirlər. ABŞ-da aşağı məhsul qiymətləri və artan xərclərlə üzləşən bəzi fermerlərin qonaqlama yerləri, qarğıdalı labirintləri və digər kənd turizmi fəaliyyətlərinə yönəldiyi bildirilir. Bu model hər təsərrüfat üçün uyğun olmasa da, əlverişli yerləşmə və düzgün təqdimat olduqda kənd biznesinin gəlir strukturunu əhəmiyyətli şəkildə dəyişə bilir.
Bərpaolunan enerji layihələri də fermerlərin torpaqdan yeni şəkildə gəlir əldə etməsinə şərait yaradır. Külək turbinləri və günəş panelləri üçün ərazi icarəyə verilməsi təsərrüfata məhsul qiymətlərindən asılı olmayan sabit ödəniş gətirə bilər. Aqrovoltaika adlanan sistemlərdə isə günəş panelləri ilə kənd təsərrüfatı istehsalı eyni ərazidə birləşdirilir. Bu model elektrik xərclərinin azalmasına, torpaqdan iki istiqamətdə istifadə edilməsinə və bəzi hallarda bitkilərin həddindən artıq istilikdən qorunmasına kömək edə bilər.
Karbon kreditləri də aqrar sektor üçün yeni maliyyə imkanlarından biri kimi təqdim olunur. Torpaqda karbonun saxlanmasını artıran azaldılmış şumlama, örtük bitkiləri və digər bərpaedici metodları tətbiq edən fermerlər müəyyən standartlar çərçivəsində karbon krediti yarada və sata bilərlər. Bununla belə, torpaqda saxlanılan karbonun necə ölçülməsi, nəticənin nə qədər davamlı olması və ödənişlərin fermer üçün həqiqətən sərfəli olub-olmaması ilə bağlı müzakirələr davam edir. Buna görə karbon bazarına qoşulmazdan əvvəl müqavilələrin müddəti, ölçmə metodları, xərclər və gəlirin bölüşdürülməsi diqqətlə araşdırılmalıdır.
Gələcəyin aqrar sahibkarı yalnız torpaq becərən şəxs deyil, müxtəlif aktivləri və xidmətləri idarə edən biznes qurucusu olacaq. Məhsul emalı, birbaşa satış, aqroturizm, enerji istehsalı, rəqəmsal məsləhət xidmətləri və ekoloji bazarlar eyni təsərrüfat daxilində birləşdirilə bilər. Lakin hər yeni gəlir mənbəyi investisiya, hüquqi tələblər və fərqli idarəetmə bacarıqları tələb etdiyindən bütün modellər kor-koranə tətbiq edilməməlidir. Ən uğurlu sahibkarlar öz torpağına, yerləşməsinə, bazarına və maliyyə imkanlarına uyğun gəlir kombinasiyasını quranlar olacaq.
