
Dünyada su qıtlığının dərinləşməsi kənd təsərrüfatının hansı məhsulları, harada və hansı üsullarla istehsal edəcəyini dəyişdirməyə başlayıb. Şirin su ehtiyatlarının təbii şəkildə bərpa olunduğundan daha sürətli istifadə edilməsi bir çox regionda suvarmaya əsaslanan ənənəvi əkin modelini çətinləşdirir. FAO su çatışmazlığının kənd təsərrüfatı üçün qlobal səviyyədə əsas təhlükələrdən birinə çevrildiyini və ölkələr arasında daha güclü əməkdaşlığa ehtiyac olduğunu bildirir. Su qıtlığı artdıqca fermerlər üçün əsas məqsəd daha çox su əldə etmək deyil, hər kubmetr sudan daha yüksək məhsul götürmək olacaq.
Ən ciddi dəyişikliklərdən biri əkin strukturunda müşahidə ediləcək. Suya yüksək tələbatı olan bitkilərin yetişdirilməsi bəzi quraq regionlarda iqtisadi baxımdan sərfəli olmaya bilər və fermerlər daha qısa vegetasiya dövrünə malik, istiliyə və susuzluğa davamlı sortlara keçməli olacaqlar. Düyü, pambıq, qarğıdalı və bəzi meyvə növləri kimi çox su tələb edən məhsulların yerləşdirilməsi su imkanlarına uyğun yenidən qiymətləndiriləcək. Bu proses aqrar istehsal xəritəsini dəyişdirərək müəyyən məhsulların əvvəlki ənənəvi bölgələrdən daha əlverişli iqlim və su şəraiti olan ərazilərə köçməsinə səbəb ola bilər.
Suvarma texnologiyalarının yenilənməsi də qaçılmaz olacaq. Açıq kanallarda və nəzarətsiz suvarmada yaranan itkilərin yerini damcı sistemləri, torpaq rütubəti sensorları və avtomatik idarə olunan suvarma şəbəkələri tutacaq. Peyk məlumatları vasitəsilə bitkilərin su stresi və sahədəki buxarlanma səviyyəsi izlənərək su yalnız ehtiyac duyulan ərazilərə veriləcək. FAO artıq qlobal su məhsuldarlığının və evapotranspirasiyanın izlənməsini su idarəçiliyində əsas istiqamətlərdən biri kimi göstərir.
Su qıtlığı torpağın keyfiyyətinə də birbaşa təsir göstərəcək. Suvarma suyunun azalması və temperaturun yüksəlməsi torpaqda duzlaşmanı sürətləndirə, bitkilərin kök inkişafını zəiflədə və uzunmüddətli məhsuldarlığı aşağı sala bilər. Yeraltı suların həddindən artıq çıxarılması su səviyyəsinin enməsinə və torpaq çökməsi kimi geri qaytarılması çətin olan problemlərə yol açır. Son qiymətləndirmələr dünya üzrə milyardlarla insanın ilin müəyyən dövründə ciddi su çatışmazlığı ilə üzləşdiyini və kənd təsərrüfatının qlobal şirin su istifadəsində ən böyük paya malik olduğunu göstərir.
Kənd təsərrüfatı müəssisələri gələcəkdə yalnız məhsul qiymətini deyil, həmin məhsulun su izini də hesablamalı olacaqlar. Bir ton məhsul istehsal etmək üçün istifadə edilən suyun miqdarı, suyun mənbəyi və həmin mənbənin bərpa sürəti biznes qərarlarına təsir edəcək. Su tariflərinin yüksəlməsi, quyulara tətbiq olunan məhdudiyyətlər və ekoloji tələblər məhsulun maya dəyərini artıra bilər. Bu səbəbdən suya qənaət edən təsərrüfatlar həm daha dayanıqlı, həm də bazar dəyişikliklərinə daha davamlı mövqedə olacaqlar.
Su qıtlığı kənd təsərrüfatını tamamilə dayandırmayacaq, lakin onun qaydalarını kökündən dəyişəcək. Gələcəyin aqrar sistemi suya uyğun məhsul seçimi, ağıllı suvarma, yağış sularının toplanması, təmizlənmiş tullantı suyunun istifadəsi və torpağın su saxlama qabiliyyətinin artırılması üzərində qurulacaq. İqlim hadisələrinin daha dəyişkən olduğu şəraitdə fermerlər sabit təqvimlərdən deyil, real vaxt məlumatlarından istifadə etməli olacaqlar. Su ehtiyatlarını hidrologiyanın imkanları daxilində idarə edən regionlar ərzaq istehsalını qoruyacaq, həddindən artıq istifadəni davam etdirənlər isə daha böyük iqtisadi və sosial risklərlə üzləşəcəklər.







































