
Yaxın Şərqdə ABŞ, İsrail və İran arasında vaxtaşırı artan gərginlik təkcə regional təhlükəsizlik məsələsi deyil, həm də dünya iqtisadiyyatına təsir edən mühüm geosiyasi amildir. Hər dəfə qarşıdurmanın dərinləşməsi ehtimalı yarandıqda beynəlxalq maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlik artır, investorlar isə daha təhlükəsiz aktivlərə yönəlirlər. Bu proses neftdən tutmuş ərzaq məhsullarına qədər bir çox bazarda qiymət dəyişikliklərinə səbəb olur. Analitiklər hesab edirlər ki, geosiyasi risklər artıq iqtisadi göstəricilər qədər bazarların hərəkətinə təsir göstərir.
Yaxın Şərq dünya enerji bazarının əsas mərkəzlərindən biri olduğu üçün bölgədə baş verən hərbi gərginlik enerji qiymətlərinə birbaşa təsir edir. Neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın qiymətində yaranan artım logistika xərclərini yüksəldir, bu isə beynəlxalq ticarətin ümumi maya dəyərinə əlavə yük gətirir. Nəticədə istehsal müəssisələri daha yüksək xərclərlə işləməyə məcbur qalır. Bu proses qlobal inflyasiya risklərini də gücləndirir.
Maliyyə bazarlarında da oxşar tendensiya müşahidə olunur. Belə dövrlərdə investorlar səhm bazarlarından müəyyən qədər uzaqlaşaraq qızıl, dövlət istiqrazları və digər nisbətən təhlükəsiz investisiya alətlərinə üstünlük verirlər. Valyuta bazarlarında isə dolların mövqeyi güclənə bilər, inkişaf etməkdə olan ölkələrin valyutalarında isə təzyiq yarana bilər. Bu dəyişikliklər beynəlxalq ticarət əməliyyatlarına da təsir göstərir.
Ərzaq bazarları da geosiyasi risklərdən kənarda qalmır. Yanacaq və daşınma xərclərinin artması kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətinə təsir edir, bəzi ölkələr isə daxili bazarı qorumaq məqsədilə ixrac məhdudiyyətləri tətbiq edə bilirlər. Bu isə qlobal təklif zəncirində əlavə qeyri-müəyyənlik yaradır və idxaldan asılı ölkələr üçün riskləri artırır. Beynəlxalq təşkilatlar belə vəziyyətlərdə ərzaq təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.
Ekspertlərin fikrincə, Yaxın Şərqdə geosiyasi sabitlik təkcə regional deyil, qlobal iqtisadiyyat üçün də strateji əhəmiyyət daşıyır. Qarşıdurmaların uzanması enerji, logistika və ərzaq bazarlarında uzunmüddətli dalğalanmalara səbəb ola bilər. Buna görə də beynəlxalq bazarlar bölgədə baş verən hadisələri diqqətlə izləyir və hər yeni inkişaf qiymətlərin formalaşmasına dərhal təsir göstərir.







































