Yaxın Şərqdə İsrail və İran arasında mümkün genişmiqyaslı hərbi qarşıdurma ssenarisi uzun müddətdir beynəlxalq iqtisadi dairələrin diqqət mərkəzindədir. Bu region dünya enerji bazarının ən strateji mərkəzlərindən biri hesab olunduğu üçün burada baş verən hər hansı gərginlik qlobal bazarlarda dərhal əks-səda doğurur. Müharibənin genişlənməsi yalnız iki ölkə ilə məhdudlaşmaya, regional və beynəlxalq ticarət marşrutlarına, maliyyə bazarlarına və enerji təchizatına da ciddi təsir göstərə bilər. Analitiklər hesab edirlər ki, belə bir ssenari son illərin ən böyük iqtisadi sarsıntılarından birinə çevrilə bilər.
İlk və ən sürətli təsir enerji bazarında müşahidə olunar. Neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın qiymətlərində kəskin artım nəqliyyat, sənaye və istehsal sektorlarında xərclərin yüksəlməsinə səbəb olar. Enerji qiymətlərinin bahalaşması isə qlobal inflyasiyanı sürətləndirərək həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi artım tempini zəiflədə bilər. Mərkəzi banklar inflyasiyanı cilovlamaq üçün faiz dərəcələrini yüksək saxlamaq məcburiyyətində qala bilərlər ki, bu da investisiyaların azalmasına gətirib çıxarar.
Beynəlxalq ticarət də belə bir müharibədən ciddi zərər görə bilər. Strateji dəniz marşrutlarında təhlükəsizlik risklərinin artması yükdaşımaların qiymətini yüksəldər, çatdırılma müddətlərini uzadar və qlobal təchizat zəncirində yeni problemlər yaradar. Xammal, ərzaq, sənaye məhsulları və yüksək texnologiya avadanlıqlarının daşınması daha baha başa gələr. Bu isə dünya bazarında qiymət artımlarını sürətləndirərək istehlakçıların alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.
Maliyyə bazarları da geosiyasi böhranlara ən həssas reaksiya verən sahələrdən biridir. Belə vəziyyətlərdə investorlar daha təhlükəsiz aktivlərə üstünlük verir, fond bazarlarında isə satışlar güclənir. Valyuta bazarlarında dəyişkənlik artır, inkişaf etməkdə olan ölkələrdən kapital axını sürətlənə bilər. Bu proses beynəlxalq investisiya layihələrinin təxirə salınmasına və iqtisadi aktivliyin zəifləməsinə səbəb ola bilər.
Ekspertlər bildirirlər ki, İsrail-İran arasında uzunmüddətli müharibə dünya iqtisadiyyatını təkcə enerji baxımından deyil, həm də ərzaq, logistika, maliyyə və sənaye sektorları üzrə ciddi sınaq qarşısında qoya bilər. Məhz buna görə beynəlxalq təşkilatlar və böyük iqtisadiyyatlar regionda sabitliyin qorunmasını qlobal iqtisadi təhlükəsizliyin əsas şərtlərindən biri hesab edirlər. Qarşıdakı illərdə geosiyasi risklərin iqtisadi qərarlara təsiri daha da artacaq və dövlətlər strateji planlamada bu amilə əvvəlkindən daha çox diqqət yetirəcəklər.
