Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Suvarılan Torpaq – Güclənən Kənd, Böyüyən İqtisadiyyat

Baxış: 72


Dünya kənd təsərrüfatında suvarılan torpaqların əhəmiyyəti yalnız əldə edilən məhsulun miqdarı ilə ölçülmür. Müasir suvarma sistemi kənd yerlərində istehsalın sabitliyinə, fermer gəlirlərinə, məşğulluğa və aqrar emal sektorunun inkişafına birbaşa təsir göstərir. FAO-nun aktual göstəricilərinə əsasən, dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizi suvarma imkanına malik olsa da, həmin sahələr qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini yaradır. Suvarılan torpaqlarda məhsuldarlığın yağışdan asılı təsərrüfatlarla müqayisədə orta hesabla 76 faiz yüksək olması su infrastrukturunun iqtisadi gücünü aydın göstərir.

Suvarma imkanlarının genişlənməsi fermerə istehsalı daha dəqiq planlaşdırmaq üçün də şərait yaradır. Yalnız mövsümi yağıntılara güvənən təsərrüfatlarda əkin vaxtı, məhsul seçimi və gözlənilən gəlir hava şəraitindən ciddi şəkildə asılı qalır. Etibarlı su mənbəyinə çıxış yarandıqda isə fermer daha yüksək gəlir gətirən məhsullar yetişdirə, ildə bir neçə əkin dövründən istifadə edə və bazarın tələbatına uyğun istehsal planı qura bilər. Bunun nəticəsində torpağın iqtisadi potensialından daha geniş istifadə etmək mümkün olur.

Müasir suvarma kənd iqtisadiyyatında yeni fəaliyyət sahələrinin yaranmasını da sürətləndirir. Məhsul istehsalı artdıqca saxlama anbarlarına, soyuducu komplekslərə, çeşidləmə və qablaşdırma xətlərinə, nəqliyyat xidmətlərinə və emal müəssisələrinə ehtiyac yüksəlir. Beləliklə, tarlaya çatdırılan su yalnız fermerin məhsulunu artırmır, kənd təsərrüfatı ətrafında bütöv iqtisadi zəncir formalaşdırır. Bir suvarma layihəsinin təsiri bu baxımdan əkin sahəsinin sərhədlərindən xeyli kənara çıxa bilir.

Ancaq suvarılan ərazilərin genişləndirilməsi su ehtiyatlarının sonsuz olması anlamına gəlmir. Hazırda dünyada suvarılan torpaqların 60 faizdən çoxu yüksək və ya çox yüksək su stressi müşahidə edilən ərazilərdə yerləşir. Üstəlik, iqlim dəyişmələrinin təsiri nəticəsində 2050-ci ilə qədər bitkilərin evapotranspirasiya ilə bağlı su tələbatının 20–30 faiz arta biləcəyi proqnozlaşdırılır. Buna görə gələcək inkişaf daha çox su götürülməsi deyil, mövcud suyun daha məhsuldar istifadə edilməsi üzərində qurulmalıdır.

Bu səbəbdən açıq kanallarda itkilərin azaldılması, təzyiqli boru sistemləri, damcı və yağmurlama üsulları, avtomatlaşdırılmış idarəetmə və torpaq rütubətinin ölçülməsi getdikcə daha çox ön plana çıxır. 2025-ci ildə yayımlanan suvarma və drenajın modernləşdirilməsi üzrə beynəlxalq bələdçi də göstərir ki, uğurlu yenilənmə yalnız təsərrüfat daxilində yeni avadanlıq quraşdırmaqla bitmir. Sahəyə qədər gələn suyun etibarlı və çevik şəkildə idarə edilməsi, magistral və təsərrüfatdaxili sistemlərin vahid mexanizm kimi işləməsi tələb olunur.

Suvarılan torpaq buna görə sadəcə yaşıl görünən əkin sahəsi deyil, kənd iqtisadiyyatının işləyən mühərriklərindən biridir. Su düzgün idarə edildikdə məhsul çoxalır, fermerin gəliri daha sabit olur, yeni müəssisələrin yaranması üçün iqtisadi baza formalaşır. Kənd təsərrüfatının gələcək gücü torpağın sahəsi qədər həmin torpağa suyun necə çatdırılacağından da asılı olacaq. Güclənən kəndin yolu bir çox hallarda məhz səmərəli suvarılan tarladan keçir.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.