Kənd təsərrüfatında məhsulun yaranması üç əsas amilin bir-birini tamamlamasının nəticəsidir: sağlam torpaq, kifayət qədər su və düzgün insan əməyi. Bunlardan hər hansı birində yaranan ciddi problem digərlərinin imkanlarını da məhdudlaşdıra bilər. Münbit torpaq su çatışmazlığı şəraitində öz potensialını göstərə bilmədiyi kimi, bol su da düzgün becərilməyən torpaqdan yüksək məhsul almağa zəmanət vermir.
Torpaq bitkinin yalnız dayandığı mühit deyil. Kök sisteminin inkişafı, qida elementlərinin mənimsənilməsi və suyun saxlanılması torpağın fiziki və bioloji xüsusiyyətlərindən asılıdır. Üzvi maddələrlə zəngin və strukturu qorunan torpaqların suyu daha yaxşı idarə etməsi xüsusilə quraqlıq şəraitində əkin üçün böyük üstünlük yaradır. Buna görə torpağın münbitliyinin qorunması uzunmüddətli məhsuldarlığın əsas şərtlərindən biri hesab edilir.
İkinci böyük amil sudur və burada dünya kənd təsərrüfatı ciddi çağırışla üzləşir. FAO-nun aktual məlumatına görə, kənd təsərrüfatı hazırda qlobal şirin su götürülməsinin təxminən 72 faizini təşkil edir, eyni zamanda 1,2 milyard insan ciddi su məhdudiyyətləri olan kənd təsərrüfatı ərazilərində yaşayır. Üstəlik, 2050-ci ilə qədər kənd təsərrüfatının 2012-ci illə müqayisədə təxminən 50 faiz daha çox ərzaq, yem və lif istehsal etməli olacağı gözlənilir.
Bu rəqəmlər fermerin qarşısına yeni bir vəzifə qoyur: daha çox su istifadə etmək deyil, mövcud sudan daha çox məhsul almaq. Damcı suvarma, torpaq nəminin ölçülməsi, yağış suyunun toplanması və suvarmanın bitkinin inkişaf mərhələlərinə uyğunlaşdırılması bu istiqamətdə tətbiq edilən üsullardandır. Peyk məlumatlarından istifadə edən rəqəmsal sistemlər də su məhsuldarlığının və suvarma sahələrinin vəziyyətinin izlənməsində getdikcə geniş rol oynayır; FAO 2026-cı ildə müxtəlif ölkələrdə WaPOR əsaslı belə layihələrin tətbiqini genişləndirib.
Lakin texnologiyanın imkanlarından istifadə etmək üçün yenə də fermer biliyi və əməyi lazımdır. Torpağın vəziyyətini müşahidə etmək, əkin vaxtını müəyyənləşdirmək, suvarmanı gecikdirməmək və xəstəlik əlamətlərini vaxtında görmək insan qərarından asılı olaraq qalır. Müasir kənd təsərrüfatında fermerin fiziki zəhmətinə getdikcə daha çox məlumat, müşahidə və düzgün idarəetmə bacarığı əlavə olunur.
Bərəkətli mövsüm buna görə yalnız əlverişli hava şəraitinin nəticəsi deyil. Sağlam torpaq məhsul üçün əsas yaradır, su bitkinin inkişafını təmin edir, fermer isə bütün prosesi idarə edir. Bu üç amil düzgün şəkildə birləşəndə tarlanın potensialını real məhsula çevirmək mümkün olur.
