Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Suvarma Şəbəkələri Kənd İqtisadiyyatının Damarlarıdır

Baxış: 63


İnsan orqanizmində damarlar qanı müxtəlif orqanlara çatdırdığı kimi, suvarma şəbəkələri də suyu mənbədən əkin sahələrinə daşıyır. Su anbarları, magistral kanallar, boru xətləri, nasos stansiyaları və təsərrüfatdaxili sistemlər birlikdə işlədikdə böyük kənd təsərrüfatı əraziləri istehsal imkanına sahib olur. Bu zəncirin bir hissəsində yaranan ciddi problem isə suyun son nöqtəyə çatmasını çətinləşdirə bilər. Buna görə suvarma şəbəkələri sadəcə mühəndis qurğuları deyil, kənd iqtisadiyyatının əsas infrastruktur damarlarından biridir.

Suvarma infrastrukturunun iqtisadi əhəmiyyəti onun məhsuldarlığa təsirində aydın görünür. Dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizini təşkil edən suvarılan torpaqlar qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini yaradır və orta hesabla yağışdan asılı torpaqlardan 76 faiz yüksək məhsuldarlığa malikdir. Bu göstəricilər suyun tarlaya davamlı çatdırılmasının nə qədər böyük iqtisadi dəyər yaratdığını nümayiş etdirir. Güclü suvarma şəbəkəsi buna görə yalnız fermerin deyil, bütöv ərzaq istehsalı sisteminin fəaliyyətinə xidmət edir.

Lakin dünyanın bir çox bölgəsində suvarma sistemlərinin bir hissəsi uzun illər əvvəl qurulub və yeni iqlim, istehsal və su tələbatına uyğun modernləşdirməyə ehtiyac duyur. Açıq kanallardakı sızmalar, köhnə nasosların yüksək enerji sərfiyyatı və suyun dəqiq ölçülmədən bölüşdürülməsi ümumi səmərəliliyi aşağı sala bilər. Buna görə müasir layihələrdə yalnız yeni su mənbələrinin yaradılması deyil, mövcud infrastrukturun bərpası və idarəetmənin təkmilləşdirilməsi də ön plana çıxır. Şəbəkənin hər hissəsində itkilərin müəyyən edilməsi böyük həcmdə suyun qorunmasına imkan verə bilər.

Rəqəmsallaşma suvarma şəbəkələrinin idarə edilməsini də dəyişdirir. Uzaqdan idarə olunan qapılar, axın ölçən cihazlar, sensorlar və mərkəzi nəzarət sistemləri suyun hansı istiqamətə və hansı həcmdə hərəkət etdiyini izləməyə imkan verir. Peyk məlumatları isə tarlaların real su tələbatını müəyyənləşdirərək şəbəkədəki bölgünün daha düzgün planlaşdırılmasına kömək edə bilər. Beləliklə, fiziki kanallar və borular getdikcə rəqəmsal məlumat şəbəkəsi ilə tamamlanır.

Güclü suvarma infrastrukturu kənd iqtisadiyyatında təkcə məhsul istehsalını artırmır. Sabit xammal təminatı emal müəssisələrinin fəaliyyətinə, məhsulların saxlanması və daşınmasına, kənd təsərrüfatı texnikası və xidmətlərinə tələbatın formalaşmasına da təsir edir. Tarlada məhsul artdıqca onun ətrafında logistika, ticarət və xidmət fəaliyyətləri üçün əlavə iqtisadi imkanlar yarana bilər. Bu səbəbdən suvarma şəbəkəsinə yatırılan investisiyanın təsiri çox vaxt kanalın sərhədindən xeyli kənara çıxır.

Gələcəyin kənd təsərrüfatında suvarma şəbəkələri daha ağıllı, ölçülə bilən və iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılmış sistemlərə çevrilməli olacaq. Su mənbədən götürüldüyü andan bitkinin kökünə çatana qədər onun hərəkətinin izlənilməsi və itkilərin minimuma endirilməsi əsas məqsədlərdən biri olacaq. Çünki suyun tarlaya çatmadığı yerdə torpağın istehsal potensialı zəifləyir, suyun düzgün hərəkət etdiyi yerdə isə bütöv kənd iqtisadiyyatı canlana bilir. Suvarma şəbəkələrinin kənd iqtisadiyyatının damarları adlandırılması da məhz bundan qaynaqlanır.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.