Süfrəyə qoyulan ərzağın hekayəsi mağazada və ya bazarda deyil, torpaqda başlayır. Toxumun seçilməsi, sahənin hazırlanması, səpin, suvarma və aylarla davam edən qulluq istehlakçının çox vaxt görmədiyi böyük istehsal prosesidir. Fermer bütün bu mərhələlərdə hava, xəstəlik, su çatışmazlığı və istehsal xərcləri kimi müxtəlif risklərlə üzləşir. Buna görə hər kənd təsərrüfatı məhsulunun arxasında təkcə torpaq deyil, planlaşdırılmış və davamlı insan əməyi dayanır.
2026-cı ildə qlobal kənd təsərrüfatının qarşısındakı risklər bu əməyin əhəmiyyətini daha aydın göstərir. FAO-nun iyul ayında yayımladığı son “Crop Prospects and Food Situation” hesabatında dünyada 41 ölkə və ərazinin xarici ərzaq yardımına ehtiyac duyduğu bildirilir. Onların 31-i Afrikada, səkkizi Asiyada, biri Latın Amerikası və Karib hövzəsində, biri isə Avropada yerləşir. Bu mənzərə kənd təsərrüfatı istehsalının yalnız fermer gəliri deyil, qlobal ərzaq təhlükəsizliyi baxımından da nə qədər mühüm olduğunu göstərir.
Məhsul tarladan yığıldıqdan sonra onun yolu yeni mərhələyə keçir. Çeşidləmə, qablaşdırma, saxlanma, emal və nəqliyyat düzgün təşkil edilmədikdə fermerin sahədə yaratdığı dəyərin bir hissəsi itirilə bilər. Xüsusilə meyvə və tərəvəz kimi tez xarab olan məhsullarda yığımla istehlak arasındakı müddətin səmərəli idarə edilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən müasir ərzaq sistemi yalnız istehsalın artırılmasına deyil, yetişdirilən məhsulun mümkün qədər az itki ilə istehlakçıya çatdırılmasına əsaslanmalıdır.
Bu zəncirin başlanğıcında isə su ən vacib resurslardan biri olaraq qalır. Kənd təsərrüfatı hazırda dünyada şirin su götürülməsinin 72 faizini təşkil edir və artan tələbat fonunda mövcud su ehtiyatlarından daha səmərəli istifadə zərurəti güclənir. FAO bildirir ki, 2050-ci ilə qədər kənd təsərrüfatı 2012-ci illə müqayisədə 50 faiz daha çox ərzaq, yem və lif istehsal etməli olacaq, eyni zamanda şirin suya ümumi tələbatın da artacağı gözlənilir. Bu səbəbdən gələcəyin fermerçiliyində məhsuldarlıqla yanaşı hər vahid su ilə əldə edilən nəticə də əsas göstəricilərdən birinə çevriləcək.
Yağışdan asılı əkinçilikdə isə başqa imkanlar mövcuddur. FAO yağış suyunun toplanması, torpaq nəmliyinin qorunması, əlavə suvarma və torpaq sağlamlığının yaxşılaşdırılması kimi tədbirlərin daha sabit məhsuldarlığa kömək edə biləcəyini bildirir. Dünyadakı əkin sahələrinin böyük hissəsinin yağışdan asılı olması bu üsulların əhəmiyyətini xüsusilə artırır. Məqsəd hər təsərrüfatın malik olduğu su və torpaq ehtiyatından mümkün qədər ağıllı şəkildə istifadə etməsidir.
Tarladan süfrəyə qədər uzanan bütün bu yolun ilk addımını yenə fermer atır. Torpağa toxum səpilməsə, ona qulluq edilməsə və məhsul yetişdirilməsə, sonrakı emal, logistika və satış zəncirinin də başlanğıcı olmaz. Buna görə kənd təsərrüfatında fermer əməyi yalnız bir peşənin fəaliyyəti deyil, bütöv ərzaq sisteminin başlanğıc nöqtəsidir. Süfrədə gördüyümüz hər məhsulun arxasında torpaqdan başlayan, zəhmətlə davam edən və istehlakçıya qədər uzanan böyük bir yol var.
