
Qlobal ərzaq sisteminin ən həssas tərəflərindən biri kənd təsərrüfatının hava və su şəraitindən yüksək dərəcədə asılı olmasıdır. Temperaturun yüksəlməsi, yağıntının qeyri-bərabər paylanması və uzunmüddətli quraqlıqlar əsas ərzaq bitkilərinin məhsuldarlığı üçün yeni risklər yaradır. Son tədqiqatlarda iqlim dəyişmələrinin 2050-ci ilə qədər əsas ərzaq məhsullarının məhsuldarlığında 2012-ci illə müqayisədə təxminən 5 faizlik azalma yarada biləcəyi barədə proqnozlara istinad olunur. Bu rəqəm qlobal miqyasda milyonlarla ton məhsul və böyük iqtisadi itki demək ola bilər.
Quraqlıq zamanı bitkinin üzləşdiyi problem sadəcə suyun azalması ilə məhdudlaşmır. Su çatışmazlığı yarpaq səthində qaz mübadiləsini zəiflədir, fotosintezin sürətini azaldır və bitkinin yeni biomassa yaratmaq imkanını məhdudlaşdırır. Xüsusilə çiçəkləmə, sünbülləmə və dənin dolması kimi kritik inkişaf mərhələlərində yaşanan su stressi məhsuldarlığa daha ciddi təsir edə bilər. Buna görə fermer üçün əsas məsələ mövsüm boyunca eyni miqdarda su vermək deyil, bitkinin ən həssas dövrlərində su təminatını qorumaqdır.
Su çatışmazlığının təsirlərini azaltmaq üçün yalnız suvarma infrastrukturu deyil, bitki seleksiyası da mühüm rol oynayır. Müasir tədqiqatlarda buğdanın müxtəlif genotiplərinin normal və su çatışmazlığı şəraitində məhsuldarlıq göstəriciləri müqayisə edilir və quraqlığa daha davamlı sortların müəyyənləşdirilməsinə çalışılır. Belə sortlar daha az su ilə məhsul formalaşdırmaq və stress şəraitində məhsuldarlığı daha yaxşı qorumaq potensialına malik olur. Gələcək kənd təsərrüfatında suvarma texnologiyası ilə quraqlığa davamlı genetikanın birlikdə tətbiqi böyük əhəmiyyət daşıyacaq.
Torpaqda suyun saxlanması da yalnız suvarma sistemindən asılı deyil. Torpağın üzvi maddə səviyyəsinin qorunması, bitki qalıqlarının düzgün idarə edilməsi, örtük bitkiləri və minimum torpaq becərməsi rütubətin daha uzun müddət saxlanmasına kömək edə bilər. Torpağın strukturu yaxşı olduqda yağış və suvarma suyu səthdən axıb getmək əvəzinə daha yaxşı hopur və kök zonasında toplanır. Bu üsullar suvarmaya olan ümumi tələbatın azalmasına və quraqlıq dövrlərində bitkinin daha davamlı qalmasına imkan yarada bilər.
Su qıtlığı ərzaq qiymətlərinə də dolayı təsir göstərən amillərdən biridir. Məhsuldarlıq azaldıqda bazara çıxan məhsulun həcmi aşağı düşür, yem və xammal xərcləri yüksəlir və bu təsirlər istehsal zəncirinin digər hissələrinə ötürülür. Buna görə kənd təsərrüfatında su təhlükəsizliyi təkcə fermerin problemi deyil, şəhərdə yaşayan istehlakçının ərzağa çıxışı ilə də birbaşa bağlıdır. Torpağın susuz qalması nəticədə dünyanın çox uzaq nöqtələrində belə süfrənin qiymətinə və müxtəlifliyinə təsir edə bilər.
Torpaq susuz qalmadıqda yalnız bitki deyil, bütöv ərzaq sistemi daha dayanıqlı olur. Bunun üçün suya qənaət edən texnologiyalar, quraqlığa davamlı sortlar, torpaq sağlamlığının qorunması və daha düzgün istehsal planlaşdırması eyni sistem daxilində işləməlidir. Gələcəkdə bərəkətli süfrələri qorumağın yolu su ehtiyatlarını bu gün daha məsuliyyətli idarə etməkdən keçir. Torpağın ehtiyac duyduğu suyu qorumaq əslində insanların gələcək ərzaq təminatını qorumaq deməkdir.







































