Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Suyun Açdığı Yaşıl Yol – Əkin Sahələrində Yeni Həyat

Baxış: 54


Yağıntının kifayət etmədiyi ərazilərdə suyun tarlaya çatdırılması torpağın istehsal potensialını tamamilə dəyişə bilir. Suvarma ilə bitkinin vegetasiya dövrü daha sabit idarə olunur, əkin vaxtının seçilməsi asanlaşır və fermer yalnız yağışın nə zaman yağacağını gözləmək məcburiyyətində qalmır. Buna görə su kanalları, boru xətləri, nasos stansiyaları və təsərrüfatdaxili suvarma sistemləri ərzaq istehsalının görünməyən əsas infrastrukturlarından biridir. FAO da suvarılan əkinçiliyin gələcək ərzaq təminatında daha səmərəli, ədalətli və davamlı şəkildə idarə edilməsinin vacibliyini vurğulayır.

Suyun əkin sahəsinə çatması ilə fermerin məhsul seçimi imkanları da genişlənir. Yalnız quraqlığa davamlı bitkilərlə məhdudlaşmaq əvəzinə daha yüksək gəlir və məhsuldarlıq potensialına malik əkinlərə keçmək mümkün ola bilər. Bununla belə, suvarmanın düzgün idarə olunmaması torpaqda şoranlaşma, həddindən artıq nəmlik və qida maddələrinin yuyulması kimi problemlər yarada bilər. Buna görə müasir yanaşmada məqsəd tarlaya mümkün qədər çox su gətirmək deyil, lazım olan miqdarı doğru vaxtda verməkdir.

İqlim dəyişiklikləri bu balansı daha çətinləşdirir. 2026-cı ilin avqustunda İngiltərənin təxminən 71 faizinin quraqlıq vəziyyətində olduğu açıqlanıb və kənd təsərrüfatı ilə yanaşı ictimai su təminatı da təzyiq altında qalıb. Hökumət fermerlərin təsərrüfat daxilində suvarma üçün su anbarları yaratmasını asanlaşdıran tədbirləri genişləndirməyə başlayıb. Bu yanaşma yağışlı dövrlərdə suyu toplayaraq quraq mövsümlərdə istifadə etməyin gələcəyin kənd təsərrüfatında daha vacib olacağını göstərir.

Su anbarları ilə yanaşı suyun sahəyə çatdırılma üsulu da dəyişir. Açıq kanallarda buxarlanma və sızma ilə yaranan itkilərin azaldılması üçün qapalı boru sistemləri və daha dəqiq paylayıcı qurğulardan istifadə genişlənir. Təsərrüfat səviyyəsində isə damcı və yeraltı suvarma suyu birbaşa bitkinin aktiv kök zonasına çatdırmağa imkan verir. Elmi araşdırmalar belə sistemlərin ənənəvi səth suvarması ilə müqayisədə su istifadəsinin səmərəliliyini yüksəltmək üçün mühüm imkan yaratdığını göstərir.

Süni intellekt suyun açdığı bu yaşıl yolu daha dəqiq idarə etməyə başlayır. Torpaq rütubəti, temperatur, hava proqnozu və bitkinin inkişaf mərhələsi bir sistemdə birləşdirildikdə suvarmanın növbəti vaxtını avtomatik hesablamaq mümkün olur. 2026-cı ildə dərc edilən IoT və RNN-LSTM əsaslı araşdırmada torpaqaltı rütubət sensorlarının məlumatlarından real vaxt suvarma idarəetməsi üçün istifadə olunması göstərilib. Bu yanaşmanın əsas üstünlüyü qərarların yalnız keçmiş təcrübəyə deyil, davamlı yenilənən sahə məlumatlarına söykənməsidir.

Gələcəyin əkin sahələrində yaşıl yol suyun mənbədən tarlaya çatması ilə bitməyəcək. Suyun harada saxlanması, hansı sahəyə nə qədər verilməsi və torpaqda nə qədər qalması bütöv bir idarəetmə sisteminin hissəsi olacaq. Su qıtlığı dərinləşdikcə ən güclü təsərrüfatlar ən böyük su ehtiyatına malik olanlar deyil, mövcud ehtiyatı ən səmərəli idarə edənlər ola bilər. Beləcə, su yalnız torpağı yaşıllaşdırmayacaq, kənd təsərrüfatının gələcək inkişaf istiqamətini də müəyyənləşdirəcək.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.