
Fermer toxum seçərkən əslində yalnız qarşıdakı əkin mövsümünün deyil, aylar sonra əldə edəcəyi məhsulun əsas xüsusiyyətlərini də müəyyənləşdirir. Bitkinin yetişmə müddəti, məhsuldarlıq potensialı, xəstəliklərə davamlılığı və müxtəlif iqlim şəraitinə uyğunlaşması böyük ölçüdə seçilən sortun genetik xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Buna görə toxum seçimi sadəcə qiymət və mövcudluq əsasında verilən qərar olmamalıdır. Torpağın xüsusiyyətləri, su imkanları və regionun iqlim riskləri də bu qərarda nəzərə alınmalıdır.
İqlim dəyişməsinin yaratdığı qeyri-müəyyənlik toxum seçimində yeni meyarlar ortaya çıxarır. Bəzi ərazilərdə daha qısa vegetasiya müddətinə malik sortlar, digərlərində isə yüksək temperatura və su çatışmazlığına davamlı bitkilər üstünlük qazana bilər. Yağıntıların vaxtının dəyişməsi və ekstremal hava hadisələrinin artması sabit məhsuldarlıq göstərə bilən genetik materiala ehtiyacı yüksəldir. Beləliklə, gələcəyin toxumu yalnız yüksək məhsuldar deyil, həm də dəyişikliklərə uyğunlaşa bilən toxum olmalıdır.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində aparılan seleksiya proqramlarında genetik müxtəliflikdən istifadə bu məqsəd üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Yerli sortlar və bitkilərin yabanı qohumları bəzən müasir kommersiya sortlarında zəif olan davamlılıq xüsusiyyətlərini daşıyır. Gen banklarında qorunan materialların araşdırılması nəticəsində quraqlığa, duzluluğa, xəstəliklərə və digər stres amillərinə davamlı genetik xüsusiyyətlər müəyyən edilə bilər. Bu xüsusiyyətlərin gələcək sortlara ötürülməsi kənd təsərrüfatının iqlim risklərinə uyğunlaşmasına yardım edə bilər.
Toxum seçimində məhsulun son istifadə istiqaməti də nəzərə alınır. Ərzaq, yem, yağ, lif və sənaye məqsədli məhsullar üçün tələb olunan keyfiyyət göstəriciləri fərqli olduğundan sort seçimi bazarın ehtiyacları ilə əlaqələndirilir. Fermer yalnız sahədə çox məhsul əldə etməyi deyil, həmin məhsulun tələb olunan keyfiyyət standartlarına uyğun olmasını da düşünməlidir. Belə yanaşma toxum seçimini bütün istehsal və satış zəncirinin başlanğıc qərarına çevirir.
Rəqəmsal kənd təsərrüfatının inkişafı fermerə bu qərarı daha çox məlumat əsasında vermək imkanı yaradır. Keçmiş illərin məhsuldarlıq göstəriciləri, torpaq xəritələri, hava məlumatları və müxtəlif sortların sahədəki nəticələri müqayisə edilərək daha uyğun seçim aparıla bilər. Gələcəkdə süni intellekt sistemlərinin böyük həcmdə aqronomik məlumatı təhlil etməsi sort seçiminin daha fərdi səviyyədə aparılmasına imkan verə bilər. Eyni sortun bütün təsərrüfatlara uyğun olması yanaşması yerini konkret sahəyə uyğun seçim modelinə verir.
Sabahın məhsulu buna görə biçin günündə deyil, toxum kisəsi açıldığı anda formalaşmağa başlayır. Doğru toxum fermerin zəhmətinin, suyun, gübrənin və torpağın potensialının daha yaxşı nəticəyə çevrilməsi üçün əsas yaradır. Yanlış seçim isə bütün mövsüm ərzində əlavə xərc və risklərə səbəb ola bilər. Bu gün ağılla seçilən toxum sabah daha sabit, keyfiyyətli və dayanıqlı məhsulun başlanğıcıdır.







































