Bir məhsulun tarladan süfrəyə çatması toxumun torpağa səpilməsi ilə başlayan uzun və çoxşaxəli bir prosesdir. Bu yolun hər mərhələsində torpaq, su, enerji, insan əməyi, logistika və texnologiya bir-birinə bağlanır. Müasir kənd təsərrüfatında əsas məqsəd yalnız daha çox məhsul yetişdirmək deyil, həmin məhsulu təbii ehtiyatlara mümkün qədər az təzyiq göstərərək istehsal etməkdir.
Bu dəyişiklik xüsusilə suvarılan əkinçilikdə nəzərə çarpır. Dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizinin suvarma infrastrukturu ilə təmin edilməsinə baxmayaraq, həmin torpaqlar qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin təxminən 48 faizini formalaşdırır. Suvarılan ərazilərdə məhsuldarlığın yağışdan asılı təsərrüfatlarla müqayisədə orta hesabla 76 faiz yüksək olması su idarəçiliyinin qlobal ərzaq sistemində nə qədər böyük rol oynadığını nümayiş etdirir.
Lakin tarladan daha çox məhsul götürmək üçün torpaq və su ehtiyatlarının həddindən artıq istismarı uzunmüddətli həll hesab edilmir. Torpaq deqradasiyası, yeraltı suların həddindən artıq çıxarılması, şoranlaşma və su mənbələrinin çirklənməsi istehsalın gələcək potensialını zəiflədə bilər. Buna görə yeni “yaşıl yolçuluq” modelində məhsuldarlıqla yanaşı resursların bərpası və qorunması da təsərrüfatın nəticəsinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.
Rəqəmsal texnologiyalar bu yolun idarə edilməsini də dəyişdirir. Sahədən əldə olunan məlumatlar əsasında suvarmanın vaxtını müəyyənləşdirmək, bitkinin inkişafındakı dəyişiklikləri izləmək, xəstəlik və stress əlamətlərini erkən görmək və məhsul yığımını daha düzgün planlaşdırmaq mümkün olur. Nəticədə fermer yalnız baş vermiş problemə reaksiya vermək əvəzinə, riskləri əvvəlcədən görərək istehsalı daha çevik idarə edə bilir.
Yaşıl əkinçilik eyni zamanda istehsaldan sonrakı mərhələləri də əhatə edir. Məhsulun düzgün saxlanılması, daşınma zamanı itkilərin azaldılması, enerjidən səmərəli istifadə və istehlakçıya qədər olan təchizat zəncirinin optimallaşdırılması tarlada sərf olunan suyun və əməyin boşa getməsinin qarşısını alır. Çünki yetişdirilmiş məhsulun itirilməsi yalnız ərzaq itkisi deyil, həmin məhsul üçün istifadə edilmiş torpağın, suyun, enerjinin və zəhmətin də itirilməsi deməkdir.
Qarşıdakı onilliklərdə bu yanaşmanın əhəmiyyəti daha da artacaq. FAO hesab edir ki, 2050-ci ilə qədər kənd təsərrüfatı 2012-ci illə müqayisədə təxminən 50 faiz daha çox ərzaq, yem və lif istehsal etməli olacaq, halbuki torpaq və su ehtiyatları artıq ciddi təzyiq altındadır. Buna görə tarladan süfrəyə uzanan gələcəyin yolu daha çox resurs sərf etməkdən deyil, mövcud resursların hər vahidindən daha ağıllı və dayanıqlı şəkildə istifadə etməkdən keçəcək.
