
İstehsalın əsas məqsədi uzun müddət mümkün qədər çox məhsul hazırlamaq kimi qəbul edilib. Müasir bazarda isə məhsulun istehsal xəttindən çıxması biznes üçün prosesin sonu deyil, əksinə iqtisadi dəyərin formalaşmağa başladığı mərhələdir. Eyni xammaldan hazırlanmış iki məhsul qablaşdırma, xidmət, satış kanalı, etibar və təqdimat fərqinə görə tamamilə fərqli qiymətlərlə satıla bilər. Buna görə gəlirli sahibkarlıq təkcə istehsal gücü deyil, istehsal olunan məhsula əlavə dəyər qazandırmaq qabiliyyəti tələb edir.
Əlavə dəyərin ilk mərhələsi məhsulun konkret problemi həll etməsidir. Sahibkar “mən nə istehsal edirəm?” sualından daha çox “müştəri məndən niyə almalıdır?” sualına cavab verməlidir. Eyni funksiyanı yerinə yetirən məhsullar arasında rahatlıq, uzunömürlülük, sürətli çatdırılma, fərdiləşdirmə və istifadənin asanlığı kimi amillər seçimə təsir edə bilər. Məhsul müştərinin həyatında nə qədər aydın fayda yaradırsa, qiyməti yalnız istehsal xərcləri ilə müqayisə etmək də bir o qədər çətinləşir.
İkinci mərhələ emal və fərqləndirmədir. Xammal şəklində satılan məhsul çox vaxt bazarda yalnız qiymət üzrə rəqabət aparır və istehsalçı dünya qiymətlərindəki dəyişikliklərə daha həssas olur. Eyni məhsul emal, marka, keyfiyyət standartı, xüsusi format və qablaşdırma ilə təqdim edildikdə isə əlavə iqtisadi dəyər yaranır. OECD rəqəmsal biznes modellərinin istehsalçı ilə son müştəri arasındakı vasitəçilərin bir hissəsini azalda, istehsalçıların son alıcıya yaxınlaşmasına və yaradılan əlavə dəyərin daha böyük hissəsini saxlamasına şərait yarada biləcəyini qeyd edir.
Satış kanalı da məhsulun dəyərini dəyişən əsas elementlərdən biridir. Məhsul yalnız vasitəçi vasitəsilə satıldıqda istehsalçı müştərinin kim olduğunu, niyə həmin məhsulu seçdiyini və hansı problemi yaşadığını bilməyə bilər. Elektron ticarət və birbaşa satış kanalları isə məhsul istehsalçısına müştəri ilə əlaqə yaratmaq və satışdan məlumat toplamaq imkanı verir. OECD elektron ticarətin bazara çıxışı genişləndirdiyini, innovasiya və ticarətin inkişafında mühüm rol oynadığını bildirir.
Əlavə dəyərin digər mənbəyi məhsul ətrafında yaradılan xidmətdir. Eyni avadanlığı satan iki şirkətdən biri yalnız məhsulu təhvil verirsə, digəri quraşdırma, təlim, texniki dəstək və sürətli servis təqdim etdikdə müştəri artıq sadəcə avadanlığı müqayisə etmir. Belə model şirkətə məhsul satışından əlavə davamlı xidmət gəliri yaratmaq imkanı da verə bilər. Bu səbəbdən gələcək biznes modellərində məhsul və xidmət arasındakı sərhəd getdikcə daha çox zəifləyir.
Nəticədə istehsal həcminin böyüklüyü həmişə yüksək mənfəət demək deyil. Minlərlə eyni məhsulu aşağı marja ilə satmaq əvəzinə daha az məhsula yüksək dəyər qazandırmaq bəzi biznes modellərində daha sağlam nəticə verə bilər. OECD rəqəmsallaşmanın KOB-lara məhsuldarlıq, innovasiya və yeni bazarlara çıxış baxımından imkan yaratdığını vurğulayır. Gələcəyin sahibkarı yalnız məhsul hazırlayan deyil, xammaldan başlayaraq qablaşdırma, xidmət, məlumat və satış təcrübəsinə qədər bütöv dəyər zənciri quran sahibkar olacaq.







































