
Bir çox sahibkar gəliri artırmaq üçün ilk növbədə satış həcmini böyütməyə çalışır, lakin biznesin real mənfəəti yalnız satılan məhsulun sayı ilə müəyyən edilmir. Məhsul istehsal xəttindən çıxıb alıcının əlinə çatana qədər onlarla xərc nöqtəsindən keçir. Xammal itkisi, artıq enerji sərfiyyatı, yanlış qablaşdırma, anbarda qalma müddəti, uğursuz logistika və qaytarılan məhsullar gəlirin görünməyən hissəsini tədricən azaldır. Buna görə bəzən daha çox satmaqdan əvvəl mövcud satışın harada pul itirdiyini müəyyənləşdirmək daha sərfəli olur.
İlk itki istehsal mərhələsində başlayır. Müəssisə bir məhsulun maya dəyərini hesablayarkən çox vaxt yalnız xammal, əməkhaqqı və əsas enerji xərcini nəzərə alır. Halbuki avadanlığın boş işləmə vaxtı, istehsal qüsurları, təkrar emal, artıq material istifadəsi və planlaşdırılmamış dayanma da məhsulun real maya dəyərini yüksəldir. Bu kiçik fərqlər böyük istehsal həcmində toplandıqda ciddi maliyyə itkisinə çevrilə bilər.
İkinci böyük nöqtə anbardır. Satılmayan məhsul mühasibat uçotunda aktiv kimi görünsə də, biznes baxımından həmin məhsula bağlanan kapitalın istifadəsi məhdudlaşır. Üstəlik saxlama, sığorta, enerji, anbar sahəsi və köhnəlmə riskləri məhsul satılana qədər davam edir. Tələb proqnozu düzgün qurulmadıqda müəssisə kağız üzərində böyük mal ehtiyatına, amma gündəlik fəaliyyətdə məhdud sərbəst pula sahib ola bilər.
Logistika da mənfəətin sakit şəkildə azaldığı mərhələlərdən biridir. Yarımboş nəqliyyat vasitələri, səmərəsiz marşrutlar, gecikmiş çatdırılmalar və təkrar daşınma məhsulun üzərinə əlavə xərc gətirir. Şirkət məhsulun satış qiymətini artırmadıqda həmin xərc birbaşa mənfəət marjasından çıxır. Buna görə logistika artıq yalnız məhsulu A nöqtəsindən B nöqtəsinə aparmaq deyil, maliyyə idarəçiliyinin mühüm hissəsi hesab olunur.
Satış mərhələsində isə endirim siyasəti ayrıca risk yaradır. Müəssisələr satış həcmini qorumaq üçün ardıcıl endirimlər etdikdə dövriyyə yüksələ, lakin məhsul başına əldə edilən real qazanc aşağı düşə bilər. Bundan əlavə, platforma komissiyaları, ödəniş xidmətləri, reklam xərcləri, qaytarılmalar və pulsuz çatdırılma kampaniyaları satışın görünməyən maya dəyərini artırır. Buna görə yalnız dövriyyəyə baxaraq biznesin sağlamlığı haqqında nəticə çıxarmaq yanıltıcı ola bilər.
Müasir biznesdə əsas üstünlük bütün bu mərhələləri vahid məlumat sistemi üzərindən izləyə bilməkdir. OECD rəqəmsal alətlərin KOB-larda əməliyyatların səmərələşdirilməsi və məhsuldarlığın yüksəldilməsi üçün mühüm imkanlar yaratdığını bildirir. İstehsaldan anbara, logistika və satışa qədər hər mərhələnin ölçülməsi sahibkara hansı məhsulun həqiqətən pul qazandırdığını göstərir. Bəzən biznes üçün ən böyük qazanc yeni müştəri tapmaqdan deyil, artıq qazandığı pulun yolda itməsinin qarşısını almaqdan başlayır.







































