Azərbaycanın müasir dövrdə demokratik inkişaf yolu keçməsi tarixi və siyasi şəraitlə sıx bağlıdır. Tarixən Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin kəsişmə nöqtəsində yerləşən Azərbaycan, demokratik ənənələrin formalaşması prosesində müxtəlif təsirlərə məruz qalıb. Bu, həm də onun keçmiş imperiyalar və rejimlər altında yaşaması ilə əlaqəlidir.
Sovet dövründə Azərbaycan formal olaraq SSRİ-nin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərsə də, demokratik prinsiplər ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmışdı. Bununla belə, milli oyanış və azadlıq arzuları 20-ci əsrin sonlarında yenidən yüksəldi. 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan, demokratik quruluşun inkişafı üçün yeni mərhələyə qədəm qoydu.
Müstəqillik dövründə Azərbaycanda hüquqi dövlətin qurulması, vətəndaş cəmiyyətinin gücləndirilməsi və seçki sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində addımlar atılıb. Eyni zamanda, siyasi mədəniyyətin formalaşması, ifadə azadlığı və sosial islahatlar kimi sahələrdə müəyyən irəliləyişlər əldə edilib.
Lakin demokratik ənənələrin təkamül yolu ilə inkişafı uzunmüddətli prosesdir. Azərbaycanda bu proses müxtəlif çətinliklərə və problemlərə baxmayaraq, mədəni, sosial və iqtisadi inkişafla paralel şəkildə davam edir. Xalqın siyasi fəallığının artması və vətəndaş cəmiyyətinin güclənməsi bu prosesin sürətlənməsinə kömək edə bilər.