
Su kənd təsərrüfatının əvəzolunmaz resurslarından biri olmaqla yanaşı, dünyada üzərində təzyiqin sürətlə artdığı təbii ehtiyatlardan biridir. FAO-nun aktual göstəricilərinə əsasən, kənd təsərrüfatı qlobal şirin su çəkilməsinin təxminən 72 faizini təşkil edir və bu istifadənin əsas hissəsi suvarmanın payına düşür. Eyni zamanda təxminən 1,2 milyard insan ciddi su məhdudiyyətlərinin müşahidə edildiyi kənd təsərrüfatı ərazilərində yaşayır.
Bu vəziyyət fermerlər qarşısında sadə, lakin olduqca mühüm bir məsələ qoyur: hər kubmetr sudan daha yüksək nəticə əldə etmək. Sahəyə lazım olduğundan artıq su verilməsi məhsuldarlığın avtomatik artması demək deyil və bəzi şəraitlərdə su itkisi, qida maddələrinin kök zonasından yuyulması və torpağın vəziyyətinin pisləşməsi kimi problemlər yarada bilər. Buna görə suvarmanın bitkinin inkişaf mərhələsinə, torpağın rütubətinə və hava şəraitinə uyğunlaşdırılması daha dayanıqlı istehsalın əsas şərtlərindən biridir.
Dünyadakı suvarılan ərazilərin əhəmiyyəti rəqəmlərdə daha aydın görünür. Əkin sahələrinin təxminən 23 faizi suvarma imkanına malik olsa da, həmin torpaqlar qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini təmin edir və suvarılan sahələrdə orta məhsuldarlıq yağışdan asılı ərazilərdən 76 faiz yüksəkdir. Bununla yanaşı, suvarılan torpaqların 60 faizdən çoxunun yüksək və ya çox yüksək su stressinin yaşandığı ərazilərdə yerləşməsi mövcud su ehtiyatlarının daha ehtiyatlı idarə edilməsini zəruri edir.
Suyun səmərəli istifadəsi yalnız müasir avadanlıq almaqla həll olunan məsələ deyil. Suvarma kanallarındakı itkilərin azaldılması, sahənin düzgün hazırlanması, torpaq rütubətinin ölçülməsi, suvarma vaxtının düzgün seçilməsi və sistemlərə vaxtında texniki xidmət göstərilməsi də nəticəyə ciddi təsir göstərir. Ən bahalı suvarma texnologiyası belə düzgün idarə olunmadıqda gözlənilən qənaəti təmin etməyə bilər.
Qlobal səviyyədə su istifadəsinin səmərəliliyində müəyyən irəliləyişlər də müşahidə olunur. FAO-nun SDG göstəricilərinə görə, qlobal su istifadəsi səmərəliliyi 2015–2023-cü illər arasında 24 faiz yüksəlib, lakin bu artım əsasən iqtisadi böyümədən qaynaqlanıb və ümumi su çəkilməsində böyük azalma baş verməyib. Bu isə suyun fiziki istehlakının azaldılması və xüsusilə kənd təsərrüfatında real qənaətin əldə olunması istiqamətində əlavə imkanların qaldığını göstərir.
Suya qənaət edən təsərrüfat eyni zamanda iqlim dəyişikliklərinə qarşı daha dayanıqlı təsərrüfatdır. Su ehtiyatlarının qeyri-sabitləşdiyi şəraitdə ehtiyacını əvvəlcədən hesablayan, itkini azaldan və alternativ su idarəetmə üsullarından istifadə edən fermer quraqlıq dövrlərinə daha hazırlıqlı ola bilər. Buna görə sudan düzgün istifadə artıq sadəcə qənaət məsələsi deyil, aqrar istehsalın uzunmüddətli təhlükəsizliyinin əsas şərtlərindən biridir.







































