Birgə Mülkiyyət Modeli ilə Sahibkarlığın Sosial Gücü Artır: Mikrobizneslər Yoxsulluğa Qarşı Yeni Cəbhə Açır

Sahibkartv.az xəbər verir ki, son illərdə bir çox ölkələrdə tətbiq olunan “birgə mülkiyyət” sisteminə əsaslanan mikro-sahibkarlıq təşəbbüsləri, həm sosial bərabərliyi gücləndirir, həm də yoxsulluqla mübarizədə effektiv mexanizmə çevrilir. Bu model, ənənəvi sahibkarlıq anlayışından fərqli olaraq, sərmayənin bir nəfərin deyil, bir neçə fərdin və ya icma üzvünün ortaq mülkiyyəti əsasında idarə olunmasına əsaslanır.

Bu təşəbbüslər xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə, kənd və yarımşəhər ərazilərində yaşayan insanlar üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Birgə mülkiyyət sayəsində insanlar daha az risklə, daha az ilkin kapital tələb edən, lakin daha çox sosial fayda gətirən bizneslərə qoşula bilirlər. Məsələn, kənd yerlərində toxuculuq sexi, kənd təsərrüfatı kooperativi və ya qida emalı müəssisəsi kimi kiçik bizneslər, bir neçə ailənin ortaq yatırımı ilə qurulur və ümumi gəlir paylaşılan şəkildə bölüşdürülür.

Modelin əsas üstünlüyü odur ki, bu sistemdə iştirak edən insanlar təkcə maddi qazanc əldə etməklə qalmır, eyni zamanda idarəetmədə söz sahibi olur, biznesin strateji istiqamətində birbaşa qərarvermə hüququna malik olurlar. Bu isə öz növbəsində sahiblik hissini gücləndirir, kollektiv məsuliyyət və davamlılıq yaradır.

Dünyada bu sahədə uğurlu nümunələr çoxdur. Məsələn, Hindistanın Rajasthan əyalətində qadınların birgə təsis etdiyi südçülük kooperativi yüzlərlə ailəyə dayanıqlı gəlir mənbəyi təmin edib. Afrikada isə bu model sayəsində yüzlərlə suvarma və məhsul yığım kooperativi yaradılıb. Latın Amerikasında isə birgə mülkiyyətə əsaslanan kənd təsərrüfatı startapları həm ekologiyanı qoruyur, həm də kəndlilərə gəlir gətirir.

Mikro-sahibkarlığın bu forması yalnız iqtisadi deyil, eyni zamanda sosial yenidənqurmanın da təməlini qoyur. Cəmiyyətin ən həssas təbəqələri – qadınlar, gənclər, aztəminatlı ailələr – bu model sayəsində sahibkarlıqda iştirak edə bilir. Çünki burada risk bölüşdürülür, sərmayə yükü yüngülləşdirilir və təşviq mexanizmləri daha çevik olur.

Ekspertlərin fikrincə, gələcəkdə birgə mülkiyyət əsaslı mikro-sahibkarlıq sistemləri daha da geniş yayılacaq. Bu modellərin hüquqi çərçivələrinin gücləndirilməsi, vergi güzəştləri və texniki dəstək imkanları yaradılarsa, bu sahə həm sosial, həm iqtisadi baxımdan böyük dəyişikliklərə yol aça bilər.

Sahibkartv.az xəbər verir ki, bu cür sosial yönümlü sahibkarlıq təşəbbüsləri gələcəkdə yalnız biznes deyil, eyni zamanda sosial rifahın əsas dayaqlarından birinə çevriləcək. Yəni kapitalın cəmlənməsi yox, paylaşılması əsas dəyərə çevriləcək.