
Kənd təsərrüfatında böyük dəyişikliklər çox vaxt tarlanın özündən əvvəl onu təmin edən infrastrukturdakı yeniliklə başlayır. Su mənbəyindən əkin sahəsinə qədər uzanan kanallar, nasoslar, boru xətləri və idarəetmə qurğuları köhnə olduqda fermerin sahədə istifadə etdiyi ən müasir texnologiya belə tam nəticə verməyə bilər. Buna görə dünya üzrə aqrar modernləşmə proqramlarında suvarma infrastrukturlarının yenilənməsi əsas prioritetlərdən biri kimi önə çıxır. Yeni sistemlər su itkilərini azaltmaqla yanaşı təsərrüfatlara daha etibarlı və ölçülə bilən su xidməti təqdim edir.
FAO bildirir ki, son 60 il ərzində suvarmaya yatırılan böyük sərmayələr kənd təsərrüfatı istehsalının dünya əhalisinin 2,5 milyarddan 8 milyarddan çox insana yüksəlməsi ilə ayaqlaşmasına kömək edib. Hazırda suvarılan ərazilər dünya əkin sahələrinin 23 faizini təşkil etsə də, qlobal bitkiçilik dəyərinin təxminən yarısını yaradır. Bu fakt göstərir ki, suvarma infrastrukturu ərzaq istehsalının tarixi inkişafında həlledici rol oynayıb. Qarşıdakı mərhələdə isə əsas məsələ bu infrastrukturu daha səmərəli və iqlimə davamlı vəziyyətə gətirməkdir.
Müasir sistemlərdə açıq kanalların bir hissəsi qapalı və təzyiqli boru şəbəkələri ilə əvəz olunur, suölçənlər və avtomatik şlüzlər isə axının real vaxtda idarə edilməsinə imkan verir. SCADA və digər rəqəmsal nəzarət sistemləri suyun hansı hissədə itirildiyini, harada tələbatın artdığını və şəbəkənin hansı hissəsində texniki problem yarandığını müəyyən edə bilir. Beləliklə, suvarma şəbəkəsi passiv infrastrukturdan məlumat əsasında idarə olunan xidmət sisteminə çevrilir. Fermer üçün bunun əsas nəticəsi suyun daha etibarlı və vaxtında çatdırılmasıdır.
Suvarma sistemlərinin yenilənməsi enerji sərfiyyatına da təsir edə bilər. Köhnə nasosların yüksək enerji sərf etməsi, suyun lazımsız hündürlüyə qaldırılması və şəbəkədəki sızmalar təsərrüfatların ümumi xərclərini artırır. Yeni avadanlıq və optimallaşdırılmış şəbəkə ilə eyni həcmdə su daha aşağı enerji sərfiyyatı ilə çatdırıla bilər. Bu isə kənd təsərrüfatında həm iqtisadi, həm də ekoloji nəticələr yaradır.
Lakin modernləşmə yalnız tikinti və avadanlıq layihəsi kimi qəbul edilməməlidir. Yeni sistemlə yanaşı su istifadəçilərinin hazırlanması, texniki xidmət, tarif və bölgü mexanizmlərinin düzgün qurulması da vacibdir. Əks halda yeni infrastruktur bir neçə ildən sonra əvvəlki problemlərlə üzləşə bilər. Suvarma xidmətinin davamlı olması üçün texnologiya ilə idarəetmə sistemi paralel şəkildə dəyişməlidir.
Bu yenilənmənin nəticəsi isə tarladan daha geniş miqyasda hiss olunur. Sabit su təminatı məhsuldarlığı artırmağa, fermerlərin yüksək dəyərli bitkilərə keçməsinə və emal müəssisələrinin daha davamlı xammal bazası əldə etməsinə imkan verə bilər. Beləliklə, suvarma sisteminin modernləşdirilməsi kənd iqtisadiyyatında yeni investisiya və məşğulluq imkanlarının yaranmasına qədər uzanan dəyişikliklərə səbəb olur. Aqrar yenilənmənin başlanğıc nöqtəsi çox vaxt məhz suyun sahəyə necə çatdırıldığının dəyişdirilməsidir.







































