Kənd təsərrüfatında suvarmanın səmərəli qurulması yalnız su ehtiyatlarının qorunması demək deyil, eyni zamanda fermerin iqtisadi nəticələrinə birbaşa təsir edən amildir. Su bitkinin ehtiyacından artıq verildikdə həm su, həm enerji, həm də əmək xərcləri yüksəlir və nəticədə istehsalın maya dəyəri artır. Əksinə, suvarma düzgün vaxtda və uyğun həcmdə həyata keçirildikdə eyni torpaq sahəsindən daha sabit məhsul əldə etmək mümkün olur. Bu baxımdan suvarmada səmərəlilik fermerin gəlirini müəyyən edən əsas idarəetmə göstəricilərindən birinə çevrilir.
UN-Water-in məlumatına əsasən, dünya üzrə su istifadəsi səmərəliliyi 2015-ci ildə hər kubmetr üçün 17,4 dollardan 2021-ci ildə 20,8 dollara yüksəlib və ümumi artım 19,3 faiz təşkil edib. Kənd təsərrüfatında isə su istifadəsi səmərəliliyinin həmin dövrdən bəri təxminən 40 faiz yüksəldiyi bildirilir. Bu dinamika aqrar sektorda daha az su ilə daha çox iqtisadi dəyər yaratmaq istiqamətində mühüm dəyişikliklərin getdiyini göstərir. Bununla belə, müxtəlif regionlar arasında böyük fərqlər qalmaqda davam edir.
Fermer səviyyəsində səmərəliliyin artırılması üçün ilk addım suvarmanın real ehtiyaca əsaslanmasıdır. Torpaq nəmlik sensorları, hava proqnozları, evapotranspirasiya məlumatları və bitkinin inkişaf mərhələləri nəzərə alındıqda lazımsız suvarmanın qarşısını almaq mümkündür. Damcı və mikro suvarma sistemləri də suyun kök zonasına daha dəqiq çatdırılmasına imkan verir. Bu yanaşma xüsusilə suyun nasoslarla qaldırıldığı təsərrüfatlarda enerji xərclərinin azaldılması baxımından əlavə üstünlük yarada bilər.
Səmərəliliyin iqtisadi nəticəsi yalnız su hesabına qənaətlə məhdudlaşmır. Bitkinin optimal nəmlik şəraitində yetişdirilməsi məhsulun keyfiyyətinə, ölçüsünə və bazara yararlı hissəsinin artmasına da təsir göstərə bilər. Su çatışmazlığı və ya həddindən artıq suvarma səbəbindən məhsul itkisi azaldıqda fermerin hər hektardan əldə etdiyi real gəlir yüksəlir. Beləliklə, düzgün suvarma maya dəyərinin azalması ilə məhsul dəyərinin artmasını eyni sistemdə birləşdirə bilir.
Bununla belə, səmərəlilik artımına yalnız texniki qənaət kimi yanaşmaq doğru deyil. UN-Water xəbərdarlıq edir ki, dəqiq suvarma texnologiyaları məhsuldarlığı yüksəltsə də, əldə edilən su qənaəti bəzi hallarda əlavə əkin sahələrinin genişləndirilməsi ilə yenidən istifadə oluna bilər. Bu zaman təsərrüfat səviyyəsində qənaət olsa belə, hövzə üzrə ümumi su sərfiyyatı azalmaya bilər. Ona görə texnologiya ilə yanaşı su bölgüsü və uzunmüddətli idarəetmə siyasəti də vacibdir.
Gələcəyin fermeri buna görə yalnız məhsulun tonuna deyil, həmin məhsulun neçə kubmetr su hesabına əldə edildiyinə də diqqət yetirəcək. Suya sərf edilən enerji, əmək və texniki xidmət xərcləri nəzərə alındıqda hər qənaət olunan kubmetr təsərrüfatın maliyyə nəticəsinə təsir edə bilər. Səmərəli suvarma fermerə həm resurs risklərini azaltmaq, həm də dəyişən iqlim şəraitində daha dayanıqlı istehsal qurmaq imkanı verir. Nəticədə suyun düzgün idarə olunması birbaşa təsərrüfatın qazanc strategiyasına çevrilir.
