Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Toxumun Genetik Gücündən Tarlanın Bərəkətinə

Baxış: 72



Tarlada görünən məhsulun başlanğıcı toxumun daxilində yerləşən və gözlə görünməyən genetik məlumatdır. Bitkinin yetişmə müddəti, potensial məhsuldarlığı, bəzi xəstəliklərə müqaviməti, temperatur və su stresinə reaksiyası kimi çoxsaylı xüsusiyyətlər genetika ilə sıx bağlıdır. Buna görə müasir kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması yalnız gübrələmə və suvarmanın təkmilləşdirilməsi ilə deyil, toxumun genetik imkanlarının inkişaf etdirilməsi ilə birlikdə aparılır. Seleksiya elmi bu potensialın tarlada real məhsula çevrilməsinin əsas vasitələrindən biridir.
İqlim dəyişiklikləri seleksiyaçıların qarşısına daha mürəkkəb tələblər qoyur. Bitki artıq yalnız əlverişli mövsümdə yüksək məhsul verməli deyil, eyni zamanda qeyri-sabit yağıntı, uzunmüddətli istilər və digər streslər qarşısında məhsuldarlığını mümkün qədər saxlamalıdır. Bu səbəbdən beynəlxalq seleksiya proqramlarında iqlimə davamlı genetikanın yaradılması əsas tədqiqat istiqamətlərindən birinə çevrilib. Xüsusilə quraq və yarımquraq regionlar üçün hazırlanmış yeni sortlar gələcək ərzaq istehsalının sabitliyi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Genomik seleksiya bu sahədə imkanları daha da genişləndirir. Alimlər bitkinin bütün inkişaf dövrünü gözləmədən genetik məlumatlardan istifadə edərək hansı xətlərin arzuolunan xüsusiyyətləri daşıma ehtimalının yüksək olduğunu müəyyənləşdirə bilirlər. Bunun nəticəsində böyük seleksiya populyasiyaları daha sürətlə qiymətləndirilir və perspektivli materiallar növbəti mərhələlərə keçirilir. Süni intellekt və proqnozlaşdırıcı modellərin bu sistemlərə qoşulması isə genetika ilə ətraf mühit arasındakı mürəkkəb əlaqələrin təhlilinə yeni imkanlar açır.
Ancaq güclü genetika təkbaşına yüksək məhsula zəmanət vermir. Sortun xüsusiyyətləri torpağın quruluşu, temperatur, su təminatı, qidalanma və əkin texnologiyası ilə uyğunlaşdırılmalıdır. Genetik olaraq yüksək məhsuldarlıq potensialına malik bitki düzgün aqrotexniki şərait yaradılmadıqda həmin imkanın yalnız bir hissəsini göstərə bilər. Buna görə müasir kənd təsərrüfatında genetika və tarla idarəçiliyi bir-birini tamamlayan iki əsas istiqamət kimi qiymətləndirilir.
Seleksiyada qida keyfiyyəti də getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Yeni bitki sortları hazırlanarkən yalnız hektardan götürülən məhsul deyil, zülal, vitamin və mineral tərkibi kimi xüsusiyyətlər də nəzərə alına bilir. Biofortifikasiya adlanan yanaşma vasitəsilə bəzi əsas ərzaq bitkilərinin dəmir, sink və digər vacib mikroelementlərlə daha zəngin sortlarının yaradılması üzərində uzun illərdir iş aparılır. Beləliklə, toxumun genetik gücü həm məhsulun miqdarına, həm də onun qida dəyərinə xidmət edə bilir.
Tarlanın bərəkəti buna görə yalnız torpaqda baş verən proseslərlə ölçülmür. Onun arxasında seleksiya laboratoriyaları, genetik kolleksiyalar, uzunmüddətli tarla sınaqları və fermer təcrübəsinin birləşməsi dayanır. Toxumun daxilindəki genetik potensial düzgün şəraitlə qarşılaşdıqda həmin kiçik toxum böyük məhsul kütləsinə çevrilir. Müasir kənd təsərrüfatının əsas məqsədlərindən biri də məhz bu potensialı daha dəqiq, daha dayanıqlı və daha səmərəli şəkildə tarlanın bərəkətinə çevirməkdir.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.