Dünya kənd təsərrüfatında su artıq sadəcə istehsal vasitəsi deyil, ərzaq təhlükəsizliyinin gələcəyini müəyyən edən strateji resurslardan biri hesab olunur. FAO-nun son məlumatları göstərir ki, kənd təsərrüfatı qlobal şirin su götürülməsinin 70 faizindən çoxunun payına düşür. Eyni zamanda iqlim dəyişmələri, uzunmüddətli quraqlıqlar və yağıntıların qeyri-sabitliyi fermerləri mövcud su ehtiyatlarından daha səmərəli istifadə etməyə məcbur edir. Buna görə müasir aqrar siyasətin əsas istiqamətlərindən biri daha çox su sərf etmək deyil, mövcud suyun hər damlasından daha çox məhsul əldə etməkdir.
Suvarmanın məhsuldarlığa təsiri dünya üzrə rəqəmlərdə də aydın görünür. FAO bildirir ki, hazırda əkin sahələrinin təxminən 23 faizi suvarma infrastrukturu ilə təmin edilsə də, həmin torpaqlar qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini formalaşdırır. Suvarılan sahələrdə orta məhsuldarlığın yağışdan asılı əkinçiliklə müqayisədə təxminən 76 faiz yüksək olması suyun torpağın istehsal potensialını necə dəyişdirdiyini göstərir. Başqa sözlə, düzgün idarə olunan suvarma torpağın iqtisadi dəyərini də yüksəldən mühüm amilə çevrilir.
Lakin qarşıdakı dövrün əsas problemi suvarılan ərazilərin sadəcə genişləndirilməsi deyil. FAO-nun məlumatına əsasən, suvarılan torpaqların 60 faizdən çoxu yüksək və ya çox yüksək su stressinin mövcud olduğu ərazilərdə yerləşir. İqlim dəyişmələri nəticəsində 2050-ci ilə qədər bitkilərin evapotranspirasiya ilə bağlı su tələbatının 20–30 faiz yüksələ biləcəyi bildirilir. Bu mənzərə köhnə və böyük su itkisinə yol verən sistemlərin tədricən daha dəqiq idarə olunan texnologiyalarla əvəzlənməsini zəruri edir.
Məhz buna görə damcı suvarma, torpaq rütubəti sensorları, avtomatlaşdırılmış su paylanması və peyk məlumatlarından istifadə getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Fermer artıq yalnız torpağın səthinə baxaraq suvarma vaxtını müəyyənləşdirməli deyil; müasir sistemlər bitkinin real su ehtiyacını hesablamağa imkan verir. Belə yanaşma həm su itkisini azaltmağa, həm enerji xərclərini optimallaşdırmağa, həm də məhsuldarlığı qorumağa xidmət edir. Suvarmanın gələcəyi məhz suyun həcmini deyil, onun dəqiqliyini idarə etmək üzərində qurulur.
Dünya Bankının 2026-cı ildə açıqladığı qiymətləndirmə də suyun daha ağıllı idarə edilməsinin böyük iqtisadi potensiala malik olduğunu göstərir. Hesabata görə, qlobal ərzaq sistemində su istifadəsinin daha düzgün təşkil olunması gələcəkdə 10 milyard insanın ərzaq təminatına töhfə verməklə yanaşı, 245 milyon uzunmüddətli iş yerinin yaranmasına şərait yarada bilər. Bu isə suvarmanın yalnız fermerin məhsulu deyil, kənd iqtisadiyyatı, məşğulluq və ərzaq bazarları üçün də strateji məsələ olduğunu göstərir.
Torpağın bərəkəti nəticədə su ilə zəhmətin düzgün birləşməsindən yaranır. Su vaxtında və düzgün miqdarda torpağa çatdırıldıqda toxumun potensialı məhsula, fermerin zəhməti isə iqtisadi gəlirə çevrilir. Qarşıdakı illərdə kənd təsərrüfatında üstünlük daha çox suya sahib olanların deyil, mövcud suyu daha ağıllı idarə edə bilənlərin olacaq. Torpağın nəbzini qorumağın yolu da məhz suya qənaət edən, elmi əsaslandırılmış və davamlı əkinçilik modelindən keçir.
