
Bir stəkan südün, bir tikə çörəyin, bir qab düyünün və ya süfrədəki meyvənin arxasında görünməyən böyük kənd təsərrüfatı sistemi dayanır. Bu sistemin başlanğıc nöqtəsində torpaq, su və həmin iki sərvəti məhsula çevirən fermer var. Şəhərlərdə yaşayan milyardlarla insan üçün ərzaq mağaza rəfindən başlasa da, əslində onun yolçuluğu aylar əvvəl tarlada başlayır. Buna görə fermerin suya çıxışı və həmin sudan səmərəli istifadə imkanları qlobal ərzaq təhlükəsizliyi ilə birbaşa bağlıdır.
Kənd təsərrüfatı şirin su ehtiyatlarından ən geniş istifadə edilən sahələrdən biridir və bu vəziyyət suvarmanın səmərəliliyini strateji məsələyə çevirir. Əhalinin və ərzaq tələbatının artması fonunda istehsalın yüksəldilməsi tələb olunur, lakin bir çox regionda su ehtiyatlarını eyni sürətlə artırmaq mümkün deyil. Buna görə “daha çox su ilə daha çox məhsul” modelinin yerini “mövcud su ilə daha çox məhsul” yanaşması tutur. Su məhsuldarlığı anlayışının əhəmiyyəti də məhz buradan yaranır.
Fermer üçün bunun praktiki mənası suvarma sisteminin hər mərhələsini yenidən qiymətləndirməkdir. Su mənbədən sahəyə çatana qədər kanallarda və paylama şəbəkəsində itkilər yarana, sahədə isə yanlış vaxtda verilən su bitkinin real ehtiyacından artıq ola bilər. Borulu şəbəkələr, düzgün drenaj, damcı və digər lokal suvarma üsulları müəyyən şəraitdə bu itkilərin azaldılmasına kömək edir. Ən yaxşı nəticə isə texnologiya torpaq və bitkinin xüsusiyyətlərinə uyğun seçildikdə əldə olunur.
Rəqəmsallaşma bu prosesə yeni imkanlar əlavə edir. Peyklər böyük ərazilərdə bitki örtüyünün vəziyyətini müşahidə edə, dronlar sahənin problemli hissələrini müəyyənləşdirə, torpaq sensorları isə rütubət haqqında fermerə operativ məlumat verə bilir. Süni intellekt və məlumat analitikası vasitəsilə müxtəlif göstəricilərin birlikdə qiymətləndirilməsi suvarma qərarlarının daha dəqiq verilməsinə kömək edə bilər. Fermer beləliklə bütün tarlaya eyni gözlə deyil, müxtəlif ehtiyacları olan ayrı-ayrı zonalar kimi yanaşa bilir.
Suya qənaətin məhsuldarlığın azalması mənasına gəlməməsi də mühüm məqamdır. Əsas məqsəd bitkinin ehtiyac duyduğu suyu azaltmaq deyil, suyun bitkiyə çatmamış itirilən hissəsini minimuma endirməkdir. Düzgün vaxtda və düzgün miqdarda verilən su bitkinin inkişafını təmin etməklə yanaşı təsərrüfatın resurs xərclərini də optimallaşdıra bilər. Bu baxımdan hər qənaət edilmiş su vahidi gələcək istehsal üçün əlavə ehtiyat deməkdir.
Əkinçinin gördüyü iş buna görə yalnız öz təsərrüfatının sərhədlərində qalmır. Onun düzgün idarə etdiyi su taxıla, meyvəyə, tərəvəzə və digər məhsullara çevrilərək minlərlə kilometr uzaqdakı insanların süfrəsinə qədər gedə bilər. Su tarlaya həyat gətirirsə, fermer həmin həyatı məhsula çevirərək ərzaq zəncirinə ötürür. Dünyaya bərəkət daşıyan bu böyük sistemin başlanğıcında isə çox vaxt sadəcə torpağa vaxtında çatan su dayanır.







































