Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Torpağa Səpilən Gələcək – Toxumçuluğun Əsl Dəyəri

Baxış: 72



Fermer toxumu torpağa səpərkən əslində yalnız növbəti mövsümün məhsulunu deyil, gələcək ərzaq istehsalının əsasını formalaşdırır. Toxumun keyfiyyəti və genetik xüsusiyyətləri bir neçə ay sonra əldə ediləcək məhsulun həcminə və sabitliyinə ciddi təsir göstərə bilər. Buna görə toxumçuluğun dəyərini yalnız toxumun satış qiyməti ilə hesablamaq düzgün deyil. Onun əsl dəyəri yaratdığı məhsulda, fermer gəlirində və ərzaq sisteminin davamlılığında üzə çıxır.
Dünyada iqlim dəyişdikcə bu dəyər daha da artır. Yüksək temperatur, qeyri-sabit yağıntılar, quraqlıq və ekstremal hava hadisələri kənd təsərrüfatı istehsalının əvvəlki qaydalarla davam etdirilməsini çətinləşdirir. Fermerlərin yeni şəraitə uyğunlaşması üçün su idarəçiliyi və aqrotexniki dəyişikliklərlə yanaşı uyğun genetikanın da mövcud olması lazımdır. Quraqlığa və istiliyə daha davamlı sortlar buna görə iqlimə uyğunlaşmanın mühüm alətlərindən hesab olunur.
Toxumçuluğun əsl dəyəri genetik müxtəlifliyin qorunmasında da görünür. Dünyanın gen banklarında yüz minlərlə bitki nümunəsi gələcək seleksiya proqramları üçün saxlanılır. Norveçin Şpitsbergen arxipelaqındakı Svalbard Qlobal Toxum Anbarı isə müxtəlif gen banklarında qorunan toxum kolleksiyalarının ehtiyat nüsxələrinin saxlanıldığı qlobal təhlükəsizlik mexanizmlərindən biridir. Bu sistemlər kənd təsərrüfatı müxtəlifliyinin müharibə, təbii fəlakət və digər böhranlar nəticəsində geri dönməz şəkildə itirilməsi riskini azaltmağa xidmət edir.
Lakin toxumu qorumaqla yanaşı onun fermerə çatmasını təmin etmək də vacibdir. Bir sıra inkişaf etməkdə olan regionlarda fermerlərin müasir və keyfiyyətli toxuma çıxış imkanları hələ də məhduddur. Bunun səbəbləri arasında zəif distribusiya şəbəkəsi, yüksək logistika xərcləri, məlumat çatışmazlığı və yerli toxum istehsalının kifayət qədər inkişaf etməməsi ola bilər. Buna görə güclü toxum sisteminin yaradılması seleksiya ilə yanaşı istehsal və bazar infrastrukturunun da inkişaf etdirilməsini tələb edir.
Toxumun iqtisadi təsiri tarladan kənara da yayılır. Daha sabit məhsul emal müəssisələrinin xammal təminatını yaxşılaşdırır, logistika və ticarət dövriyyəsini artırır, kənd yerlərində gəlir imkanlarını genişləndirir. Məhsuldarlığın yüksəlməsi eyni həcmdə ərzaq istehsalı üçün əlavə torpağa olan ehtiyacın azaldılmasına da töhfə verə bilər. Buna görə yaxşı toxumun yaratdığı iqtisadi və ekoloji fayda onun fiziki ölçüsündən qat-qat böyükdür.
Hər əkin mövsümündə torpağa milyonlarla ton toxum səpilir, lakin həmin toxumlarla birlikdə gələcək haqqında qərarlar da verilir. Hansı bitkilərin yetişdiriləcəyi, hansı genetik xüsusiyyətlərin qorunacağı və fermerlərin dəyişən iqlimə necə uyğunlaşacağı bu qərarların bir hissəsidir. Bu baxımdan toxumçuluq sadəcə kənd təsərrüfatının bir sahəsi deyil, gələcək ərzaq sistemlərinin qurulduğu başlanğıc nöqtələrindən biridir. Torpağa səpilən hər sağlam toxum əslində gələcəyin istehsal potensialına qoyulan kiçik, lakin mühüm sərmayədir.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.