Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Bir Ovuc Toxumda Minlərlə Sabah

Baxış: 90



Bir ovuc toxum zahirən kiçik görünə bilər, lakin onun daxilində gələcək məhsulun, fermer gəlirlərinin və bütöv ərzaq zəncirinin başlanğıcı gizlənir. Dünya əhalisinin və ərzağa tələbatın artdığı bir dövrdə toxumun genetik potensialından daha səmərəli istifadə etmək kənd təsərrüfatının əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. OECD və FAO-nun 2025–2034-cü illər üzrə proqnozlarında qarşıdakı onillikdə kənd təsərrüfatı istehsalının artımının böyük hissəsinin yeni əkin sahələri hesabına deyil, məhsuldarlığın yüksəldilməsi yolu ilə əldə ediləcəyi göstərilir. Bu isə hər toxumdan alınacaq nəticənin əvvəlkindən daha böyük əhəmiyyət daşıması deməkdir.
Müasir toxumçuluqda əsas hədəf yalnız yüksək məhsuldarlıq göstəricisinə malik sort yaratmaq deyil. Yeni sortlardan quraqlığa, istilik stresinə, xəstəliklərə və dəyişkən hava şəraitinə qarşı davamlılıq da tələb olunur. CGIAR-ın yeni seleksiya proqramlarında iqlimə davamlılıq, qida dəyəri və fermerlərin real ehtiyacları eyni tədqiqat sistemində birləşdirilir. Bu yanaşma gələcək toxumların yalnız çox məhsul verməsini deyil, çətin şəraitdə həmin məhsuldarlığı mümkün qədər qorumasını hədəfləyir.
Genomika və məlumat texnologiyalarının seleksiyaya daxil olması isə toxumçuluğun imkanlarını genişləndirir. Alimlər minlərlə bitki nümunəsi arasından arzuolunan xüsusiyyətlərə malik xətləri daha sürətli müəyyənləşdirmək üçün genom məlumatlarından, proqnozlaşdırıcı modellərdən və yüksək dəqiqlikli fenotipləşdirmədən istifadə edirlər. Əvvəllər uzun illər tələb edən bəzi seleksiya mərhələlərinin daha çevik aparılması yeni sortların fermerlərə çatdırılma müddətini azaltmağa imkan verir. Beləliklə, bir ovuc toxumun arxasında artıq böyük həcmdə elmi məlumat və uzunmüddətli tədqiqat dayanır.
Toxum müxtəlifliyinin qorunması da gələcəyin ərzaq təhlükəsizliyinin mühüm hissəsidir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində minilliklər ərzində formalaşmış yerli sortlar quraqlığa, soyuğa, istiliyə, duzluluğa və müxtəlif xəstəliklərə qarşı qiymətli genetik xüsusiyyətlər daşıya bilər. Bu xüsusiyyətlərin gen banklarında və canlı kolleksiyalarda qorunması gələcək seleksiya proqramlarına yeni imkanlar verir. Bu gün geniş istifadə olunmayan bir sortun geni sabah iqlim böhranına davamlı yeni bitkinin yaradılmasında həlledici rol oynaya bilər.
Məsələnin digər tərəfi yaradılan toxumların fermerlərə çatdırılmasıdır. Yüksək məhsuldarlıqlı sort laboratoriyada və ya tədqiqat mərkəzində qaldıqda onun ərzaq istehsalına real təsiri məhdud olur. Buna görə beynəlxalq kənd təsərrüfatı proqramlarında toxum istehsalı, sertifikatlaşdırma, yerli çoxaltma, distribusiya və fermerlərin məlumatlandırılması seleksiya qədər vacib istiqamət hesab edilir. Güclü toxum sistemi elmi nailiyyətlə fermer tarlası arasında körpü yaradır.
Gələcəyin böyük kənd təsərrüfatı dəyişiklikləri bəzən məhz gözlə görünəcək qədər kiçik toxumdan başlayacaq. Bir toxumdan yüzlərlə yeni toxum, həmin toxumlardan isə hektarlarla məhsul əldə etmək mümkündür. Ancaq onun əsl gücü sayında deyil, daşıdığı genetik potensialda və həmin potensialdan düzgün istifadə edilməsindədir. Buna görə bir ovuc toxuma baxarkən yalnız gələcək məhsulu deyil, minlərlə sabahın ərzaq imkanını görmək mümkündür.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.