Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Torpağın Bərəkəti Sudan Başlayır – Müasir Suvarmanın Yeni Üfüqləri

Baxış: 63


Dünya kənd təsərrüfatında su artıq sadəcə istehsal vasitəsi deyil, ərzaq təhlükəsizliyinin gələcəyini müəyyən edən strateji resurslardan biri hesab olunur. FAO-nun son məlumatları göstərir ki, kənd təsərrüfatı qlobal şirin su götürülməsinin təxminən 72 faizini təşkil edir və əsas pay suvarmanın üzərinə düşür. Eyni zamanda, son onillikdə adambaşına düşən bərpa olunan şirin su ehtiyatının təxminən 7 faiz azalması suyun daha dəqiq və qənaətli idarə olunmasını zərurətə çevirir.
Müasir suvarmanın yeni mərhələsi suyu sadəcə sahəyə çatdırmaq deyil, bitkinin ehtiyac duyduğu miqdarı doğru vaxtda və doğru nöqtəyə vermək üzərində qurulur. Damcı və mikro suvarma sistemləri, torpaq rütubəti sensorları, meteoroloji məlumatlar və avtomatlaşdırılmış idarəetmə fermerə sahənin vəziyyətini daha dəqiq qiymətləndirmək imkanı verir. Belə yanaşma xüsusilə su qıtlığının dərinləşdiyi bölgələrdə hər kubmetr sudan daha yüksək məhsuldarlıq əldə edilməsinə yönəlir.
Suvarılan torpaqların qlobal kənd təsərrüfatındakı rolu onların sahəsindən qat-qat böyükdür. FAO bildirir ki, dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizi suvarma infrastrukturu ilə təchiz olunsa da, həmin torpaqlar qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini yaradır və suvarılan sahələrdə orta məhsuldarlıq yağışdan asılı sahələrlə müqayisədə 76 faiz yüksəkdir. Bu göstəricilər suvarmanın yalnız quraqlıqla mübarizə vasitəsi deyil, həm də məhsuldarlığın yüksəldilməsində əsas mexanizmlərdən biri olduğunu göstərir.
Lakin qarşıdakı illərdə məsələ daha mürəkkəb olacaq, çünki suvarmaya ehtiyac artdığı halda su ehtiyatları üzərində təzyiq də güclənir. Hazırda suvarılan torpaqların 60 faizdən çoxu yüksək və ya çox yüksək su stressi olan ərazilərdə yerləşir, iqlim dəyişməsinin isə 2050-ci ilə qədər evapotranspirasiya tələbatını 20–30 faiz artıracağı gözlənilir. Buna görə gələcəyin suvarma təsərrüfatları daha çox su istifadə edən deyil, mövcud suyun hər damlasından daha çox məhsul əldə edən sistemlər olmalıdır.
Yeni yanaşmada suvarma torpağın sağlamlığından ayrıca nəzərdən keçirilmir. Suyun normadan artıq verilməsi şoranlaşma, qida maddələrinin yuyulması və yeraltı su ehtiyatlarına əlavə təzyiq yarada bildiyi halda, düzgün idarə olunan suvarma torpağın məhsuldarlığını qorumağa və bitkinin inkişaf dövrünü daha sabit keçirməsinə kömək edir. Buna görə müasir təsərrüfatlarda su, torpaq, bitki və iqlim məlumatlarının vahid sistemdə qiymətləndirilməsi getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır.
Dünya əhalisinin artması fonunda kənd təsərrüfatından daha az resursla daha çox məhsul əldə etmək tələb olunur. FAO hesablamalarına görə, 2050-ci ildə kənd təsərrüfatının 2012-ci illə müqayisədə təxminən 50 faiz daha çox ərzaq, yem və lif istehsal etməsi lazım gələcək. Bu böyük çağırışın həlli yeni torpaqların sonsuz genişləndirilməsindən deyil, mövcud əkin sahələrində suyun ağıllı idarə olunması və məhsuldarlığın davamlı yüksəldilməsindən keçəcək.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.