Kənd təsərrüfatında hər damla suyun iqtisadi və ekoloji dəyəri getdikcə artır. 2025-ci il AQUASTAT məlumatlarına görə, adambaşına düşən bərpa olunan şirin su ehtiyatlarının son on ildə 7 faiz azalması dünyanın bir çox bölgəsində su idarəçiliyini strateji məsələyə çevirib. Şimali Afrika, Cənubi Asiya və Qərbi Asiya kimi bölgələrdə adambaşına düşən şirin su ehtiyatlarının xüsusilə aşağı olması kənd təsərrüfatını daha qənaətli texnologiyalara yönəldir.
Ənənəvi yanaşmada fermer əsasən torpağın görünüşünə, hava şəraitinə və şəxsi təcrübəsinə əsaslanaraq suvarma vaxtını müəyyənləşdirirdi. Yeni nəsil təsərrüfatlarda isə torpaqdakı rütubət, temperatur, yağıntı, buxarlanma və bitkinin inkişaf mərhələsi kimi göstəricilər birlikdə qiymətləndirilə bilir. Bunun nəticəsində suvarma əvvəlcədən müəyyən edilmiş sabit cədvəllə deyil, sahənin real ehtiyacına uyğun təşkil olunur.
Bir damla suyun dəyəri onun sadəcə bitkiyə çatması ilə ölçülmür; əsas məsələ həmin sudan nə qədər məhsul və iqtisadi gəlir əldə edilməsidir. Su mənbəyindən götürülən suyun bir hissəsi açıq kanallarda, ötürmə prosesində və düzgün planlaşdırılmayan suvarmada itirilə bilər. Buna görə qapalı boru sistemləri, sahədaxili dəqiq paylama və suvarmanın avtomatlaşdırılması müasir təsərrüfatların əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir.
Qlobal mənzərə isə ölkələr arasında böyük fərqlərin olduğunu göstərir. Son AQUASTAT məlumatlarında bəzi ölkələrdə becərilən torpaqların 90 faizdən çoxunun suvarma infrastrukturu ilə təmin edildiyi, əsasən Saharaaltı Afrikada yerləşən təxminən 35 ölkədə isə bu göstəricinin 1 faizdən də aşağı olduğu bildirilir. Bu fərq gələcək kənd təsərrüfatı investisiyalarında təkcə yeni su mənbələrinin deyil, suvarma infrastrukturu və texnologiyalarının da böyük rol oynayacağını göstərir.
Suvarmanın səmərəliliyinin yüksəldilməsi fermer üçün yalnız su hesabına qənaət demək deyil. Bitkinin kök zonasının düzgün nəmləndirilməsi məhsulun inkişafını sabitləşdirə, gübrələrin mənimsənilməsini yaxşılaşdıra və ekstremal isti dövrlərdə bitkinin stressini azaltmağa kömək edə bilər. Beləliklə, suya qənaət ilə yüksək məhsuldarlıq bir-birinə zidd məqsədlər olmaqdan çıxaraq eyni idarəetmə modelinin iki əsas nəticəsinə çevrilir.
Gələcəyin əkinçilik formulu buna görə daha çox su istifadə etməkdən deyil, hər damlanı daha ağıllı idarə etməkdən ibarətdir. Dünyada təxminən 1,2 milyard insanın ciddi su məhdudiyyətləri olan kənd təsərrüfatı ərazilərində yaşaması problemin yalnız fermerlərə aid olmadığını göstərir. Suvarmada əldə edilən hər yeni səmərəlilik artımı uzunmüddətli perspektivdə ərzaq təminatı, kənd iqtisadiyyatı və təbii ehtiyatların qorunması üçün əhəmiyyət daşıyır.
