Özbəkistanın Fərqanə vadisində aparılan modernləşmə suyun kənd təsərrüfatına təsirini aydın göstərir. Köhnəlmiş infrastruktur və iqlim dəyişiklikləri səbəbindən bölgədə əvvəllər hər il bir milyard kubmetrdən artıq su itkisi yaranırdı və bəzi ərazilərdə tələb ilə təminat arasındakı fərq təxminən 30 faizə çatırdı. 365 kilometrə yaxın kanalın və 1 500-ə yaxın su tənzimləyici qurğunun yenilənməsi nəticəsində tranzit itkiləri azaldılıb və ildə təxminən 130 milyon kubmetr suya qənaət edilib. Yaxşılaşdırılmış suvarma və drenaj xidmətləri 100 min hektardan çox əraziyə və təxminən 65 min fermerə təsir göstərib.
Yeni su imkanları fermerlərin hansı məhsulu yetişdirə biləcəyini də dəyişdirir. Fərqanədə əvvəllər su çatmayan və illərlə boş qalan bəzi bağların yenidən istehsala qayıtması, giləmeyvə və digər yüksək dəyərli məhsulların becərilməsinin genişlənməsi buna nümunədir. Yeni və modernləşdirilmiş quyular, nasos stansiyaları və kanallar yalnız mövcud əkinləri qorumaqla kifayətlənmir, istehsalın çeşidlənməsinə də şərait yaradır. Fermer üçün etibarlı su gələcək mövsümə sərmayə qoymaq qərarını asanlaşdıran əsas amillərdən birinə çevrilir.
Su ilə birlikdə kənddə əlavə iqtisadi fəaliyyət də yaranır. Məhsul çoxaldıqda yığım üçün işçi qüvvəsinə, daşınma üçün nəqliyyata, saxlanma üçün soyuducu və anbarlara, satış üçün isə yeni bazar əlaqələrinə ehtiyac artır. Meyvə-tərəvəz istehsalının genişlənməsi qablaşdırma və emal müəssisələrinin yaradılmasını da iqtisadi cəhətdən daha əsaslandırılmış edə bilər. Beləliklə, tarlaya gətirilən su kənddə yalnız məhsulu deyil, bütöv istehsal zəncirini hərəkətə gətirə bilir.
Qırğız Respublikasında 2026-cı ildə təsdiqlənən genişmiqyaslı suvarma proqramında da bu əlaqəyə xüsusi diqqət yetirilir. Layihənin təxminən 82 min hektarda suvarma xidmətlərini yaxşılaşdırması, 450 mindən çox insana fayda verməsi və kənd təsərrüfatı dəyər zəncirlərində təxminən 85 min əlavə və daha yaxşı ödənişli iş imkanına şərait yaratması gözlənilir. Bu məqsədlə kanalların yenilənməsi ilə yanaşı ağıllı suölçmə və monitorinq sistemlərinin tətbiqi də planlaşdırılır. Su infrastrukturuna qoyulan investisiyanın kənd məşğulluğu ilə əlaqələndirilməsi müasir aqrar inkişafın mühüm istiqamətlərindən biridir.
Tarlaya sabit su çatdırılması buna görə sadəcə texniki infrastruktur layihəsi hesab edilə bilməz. Su fermerə daha çox əkmək, məhsul çeşidini dəyişmək, məhsuldarlığı yüksəltmək və gələcək istehsala daha inamla sərmayə qoymaq imkanı verir. Bunun ardınca xidmət, logistika, emal və ticarət sahələrində yeni iqtisadi fəaliyyət yarana bilər. Su kanaldan tarlaya çatdığı anda onun yaratdığı dəyər yalnız məhsulda deyil, kəndin ümumi iqtisadi həyatında görünməyə başlayır.
