Dünya Bankının 2026-cı ildə açıqladığı “Nourish and Flourish” hesabatı bu məsələni qlobal ərzaq təhlükəsizliyinin əsas çağırışlarından biri kimi təqdim edir. Hesabata görə, hazırkı kənd təsərrüfatı su idarəçiliyində bəzi regionlarda həddindən artıq istifadə, digərlərində isə mövcud potensialdan kifayət qədər yararlanmamaq müşahidə olunur. 2050-ci ildə təxminən 10 milyard insanın ərzaq ehtiyacının təmin edilməli olacağı nəzərə alınaraq su, istehsal və ticarət qərarlarının bir-biri ilə daha düzgün uyğunlaşdırılması vacib sayılır. Eyni torpaq və su ilə daha yüksək məhsuldarlıq əldə etmək gələcəyin əsas aqrar strategiyalarından biri kimi göstərilir.
Müasir suvarmanın potensialı bu baxımdan böyükdür. Dünya Bankı bəzi su stressli bölgələrdə düzgün qurulan suvarmanın məhsuldarlığı ən azı iki dəfə artırmaq imkanına malik olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, FAO-nun məlumatları göstərir ki, bu gün suvarılan torpaqlar qlobal əkin sahələrinin təxminən dörddəbirini belə təşkil etməsə də, bitkiçilik məhsullarının dəyərinin demək olar yarısını yaradır. Bu rəqəmlər bir damla suyun doğru yerdə və doğru zamanda istifadə edildikdə nə qədər böyük iqtisadi nəticəyə çevrilə bildiyini göstərir.
Gələcəyin aqrar sistemi eyni zamanda məlumat üzərində qurulacaq. Peyk müşahidələri artıq minlərlə kilometr uzaqlıqdan tarladakı su məhsuldarlığını, bitkinin inkişafını və evapotranspirasiyanı izləməyə imkan verir. FAO-nun WaPOR platforması 2026-cı ildə suvarmanın vaxtının dəqiqləşdirilməsi, quraqlıq planlaşdırılması və iri suvarma sistemlərinin fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi üçün müxtəlif layihələrdə istifadə olunub. Fermerin təcrübəsi ilə bu məlumatlar birləşdirildikdə bir damlanın belə lazımsız yerə sərf olunmasının qarşısını almaq üçün yeni imkanlar yaranır.
İqtisadi proqnozlar da məhsuldarlığın gələcək artımın əsas mənbəyi olacağını göstərir. OECD və FAO-nun 2026–2035 perspektivinə əsasən, qlobal kənd təsərrüfatı və balıqçılıq istehsalının on il ərzində 13 faiz artacağı, artımın böyük hissəsinin isə torpaqların genişləndirilməsindən deyil, məhsuldarlığın yüksəlməsindən gələcəyi gözlənilir. Eyni dövrdə kənd təsərrüfatında bir işçiyə düşən orta ümumi gəlirin 9 faiz artacağı proqnozlaşdırılır. Bu o deməkdir ki, gələcəyin aqrar inkişafı daha çox torpaq istifadə etməkdən çox, mövcud torpağı daha ağıllı işlətməkdən asılı olacaq.
Bir ovuc sağlam torpaq və düzgün istifadə olunan bir damla su kiçik görünə bilər, lakin dünya ərzaq sisteminin gələcəyi məhz milyardlarla belə kiçik qərarın nəticəsindən formalaşır. Su qorunarsa torpaq məhsuldarlığını saxlayar, torpaq sağlam qalarsa fermer daha sabit məhsul əldə edər və fermer qazandıqca kənd iqtisadiyyatı inkişaf edər. Gələcəyin güclü kənd təsərrüfatı təbii resursları sonsuz hesab edən deyil, hər damlanın və hər qarış torpağın dəyərini ölçərək istifadə edən sistem olacaq. Böyük aqrar gələcəyin əsası məhz suyu, torpağı, texnologiyanı və insan zəhmətini bir-birini tamamlayan vahid sərvət kimi qorumaqdan keçir.
