2026-cı ildə açıqlanan OECD–FAO Kənd Təsərrüfatı Perspektivi fermer gəlirlərinin qarşıdakı onillikdə ümumilikdə yüksələcəyini proqnozlaşdırır. Hesabata əsasən, məhsuldarlıq artımı və nisbətən sabit kənd təsərrüfatı qiymətləri fonunda 2035-ci ilədək bir kənd təsərrüfatı işçisinə düşən orta qlobal ümumi gəlirin təxminən 9 faiz artacağı gözlənilir. Lakin eyni hesabat bazar şokları, münaqişələr və digər qeyri-sabitliklərin davam etməsi halında bu nəticənin zəifləyə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Son illərdə müşahidə olunan şokların tezliyi davam edərsə, 2035-ci ildə kənd təsərrüfatı gəlirlərinin bugünkü səviyyədən aşağı olması ehtimalı 25 faiz qiymətləndirilir.
Fermer gəlirinin yüksəlməsinin əsas yollarından biri yalnız daha çox məhsul yetişdirmək deyil, həmin məhsuldan yaranan dəyərin daha böyük hissəsini fermerdə saxlamaqdır. Məhsul yalnız xammal şəklində satıldıqda gəlirin böyük hissəsi emal, qablaşdırma və pərakəndə satış mərhələlərində yarana bilər, fermer isə zəncirin ən aşağı gəlirli hissəsində qala bilər. Kooperasiya, çeşidləmə, ilkin emal, soyuducu anbarlar, birbaşa bazara çıxış və rəqəmsal ticarət imkanları fermerin daha yüksək qiymət əldə etməsinə kömək edən vasitələrdəndir. Güclü aqrobiznes sistemi fermeri yalnız istehsalçı deyil, daha geniş iqtisadi dəyər zəncirinin iştirakçısına çevirə bilər.
Suvarma və məhsuldarlıq da gəlirin formalaşmasında əsas rol oynayır. Məhsulun hər mövsüm yalnız yağışdan asılı qalması fermerin gəlirini dəyişkən edir, etibarlı və səmərəli suvarma isə istehsalın daha proqnozlaşdırılan olmasına şərait yaradır. Dünya Bankının 2026-cı ildə açıqladığı qiymətləndirməyə görə, uyğun şəraitdə suvarma kənd təsərrüfatı məhsuldarlığını ən azı iki dəfə artırmaq potensialına malik ola bilər və suyun daha düzgün idarə olunması qlobal miqyasda yüz milyonlarla uzunmüddətli iş yerinin yaranmasına töhfə verə bilər. Belə artımın kənd yerlərində gəlir, xidmət və yeni sahibkarlıq imkanlarına çevrilməsi mümkündür.
Texnologiyaya çıxış fermerin qazancını artıran digər mühüm amilə çevrilir. 2026-cı ilin martında Şərqi və Qərbi Afrikada genişləndirilən iqlim-ağıllı kənd təsərrüfatı proqramının 1,5 milyondan çox fermer və ərzaq sistemi iştirakçısını əhatə etməsi planlaşdırılıb. Proqramın əsas istiqamətləri arasında fermerlərin iqlim məlumatlarına, müasir aqrar yeniliklərə və məhsuldarlığı artıran həllərə çıxışının genişləndirilməsi yer alır. Bu cür investisiyalar göstərir ki, gələcəkdə fermerin qazancı yalnız torpağın ölçüsü ilə deyil, məlumata, bazara, maliyyəyə və texnologiyaya çıxış imkanları ilə də müəyyən olunacaq.
Fermerin gəliri sabitləşəndə kənddə gələcəyə inam da yüksəlir. Ailə təsərrüfatını genişləndirir, gənclər kənd təsərrüfatını yalnız ağır fiziki əmək deyil, gəlir gətirən biznes kimi görməyə başlayır, emal və xidmət sahələrində yeni təşəbbüslər yaranır. Bunun nəticəsində kənd yalnız məhsul istehsal olunan məkan deyil, kapitalın dövr etdiyi və yeni iş yerlərinin yarandığı iqtisadi mərkəzə çevrilə bilər. Fermerin cibinə daxil olan əlavə gəlir beləliklə bir nəfərin qazancı kimi qalmır, bütöv kənd iqtisadiyyatında yeni hərəkətin başlanğıcını yaradır.
