Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Torpağı Susuzluqdan, Məhsulu İtkidən Qoruyan Yeni Yanaşma

Baxış: 54



Əkinçilikdə uzun illər əsas diqqət məhsuldarlığın artırılmasına yönəlsə də, dəyişən iqlim şəraiti yeni bir yanaşmanı zəruri edir: torpağın su saxlamaq qabiliyyətinin qorunması. Yüksək temperatur torpaqdan buxarlanmanı sürətləndirir, qeyri-sabit yağıntılar isə bitkinin inkişafının ən həssas mərhələlərində su çatışmazlığı yarada bilir. Nəticədə eyni miqdarda yağış alan iki təsərrüfatın məhsuldarlığı torpağın vəziyyətindən və su idarəçiliyindən asılı olaraq ciddi şəkildə fərqlənə bilər.
Yeni aqrar yanaşmanın əsas məqsədi yağış və suvarma ilə sahəyə daxil olan suyu mümkün qədər uzun müddət torpaqda saxlamaqdır. Torpağın üzərinin bitki qalıqları ilə qorunması, minimum becərmə, üzvi maddələrin artırılması və düzgün əkin dövriyyəsi rütubət itkisini azaltmağa kömək edən üsullar sırasındadır. Beləliklə, torpaq quraq dövrlərdə bitki üçün daha böyük rütubət ehtiyatı yaradan canlı sistem kimi idarə olunur.
Suvarma texnologiyasındakı dəyişikliklər də bu yanaşmanı tamamlayır. Əvvəllər suyun sahəyə maksimum həcmdə çatdırılması əsas məqsəd sayılırdısa, indi əsas sual bitkinin konkret inkişaf mərhələsində nə qədər suya ehtiyacının olmasıdır. Sensorlar, peyk təsvirləri və meteoroloji məlumatların bir sistemdə birləşdirilməsi suvarmanın vaxtını və miqdarını daha dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verir.
Bu dəyişiklik təsadüfi deyil, çünki qlobal suvarma sistemləri özləri də ciddi təzyiq altındadır. FAO-nun son məlumatlarına görə, suvarılan əkin sahələrinin 60 faizdən çoxu yüksək və ya çox yüksək su stressi olan ərazilərdədir və iqlim dəyişiklikləri 2050-ci ilə qədər evapotranspirasiya səbəbindən su tələbatını əlavə 20–30 faiz artıra bilər. Bu səbəbdən gələcəyin suvarma infrastrukturu yalnız daha böyük deyil, ilk növbədə daha dəqiq və daha səmərəli olmalıdır.
Fermer üçün bunun iqtisadi nəticəsi də böyükdür. Bitki kritik inkişaf dövründə su çatışmazlığı ilə üzləşmədikdə məhsuldarlıq itkisi riski azalır, lazımsız suvarma aradan qalxdıqda isə enerji və digər istehsal xərclərinə qənaət etmək mümkündür. Quraqlıq riskinin əvvəlcədən hesablanması fermerə hansı bitkini hansı sahədə yetişdirəcəyinə dair qərarları da daha düzgün verməyə şərait yaradır.
Beləliklə, torpağı susuzluqdan qorumağın yolu yalnız daha çox su tapmaqdan keçmir. Əsas məsələ torpağın özünün su saxlama potensialını gücləndirmək, mövcud suyu düzgün vaxtda istifadə etmək və mümkün riskləri məhsul itkisinə çevrilməzdən əvvəl müəyyənləşdirməkdir. Yeni əkinçilik modeli torpaq, su, bitki və texnologiyanı ayrı-ayrı deyil, vahid istehsal sistemi kimi idarə etməyə əsaslanır.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.