Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Suvarılan Sahələr Böyüdükcə Aqrar İqtisadiyyat Güclənir

Baxış: 45


Suvarma infrastrukturu kənd təsərrüfatının istehsal imkanlarını genişləndirən ən mühüm amillərdən biridir. Yağıntının qeyri-sabit olduğu ərazilərdə fermerin yalnız təbiətdən asılı qalması məhsul həcmini, əkin vaxtını və gəlirləri əvvəlcədən planlaşdırmağı çətinləşdirir. Etibarlı suvarma imkanları yaradıldıqda isə təsərrüfatlar daha yüksək dəyərli bitkilərə keçə, ildə daha çox əkin dövrü həyata keçirə və məhsul istehsalını sabitləşdirə bilirlər. Bunun nəticəsində suvarma infrastrukturu təkcə tarlanın deyil, bütövlükdə kənd iqtisadiyyatının inkişafına təsir göstərir.

Dünya üzrə göstəricilər suvarılan sahələrin əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. FAO-nun məlumatına əsasən, suvarma infrastrukturu ilə təmin olunan sahələr dünya əkin torpaqlarının yalnız 23 faizini təşkil etsə də, qlobal bitkiçilik məhsullarının dəyərinin 48 faizini yaradır. Həmin sahələrdə məhsuldarlıq orta hesabla yağışdan asılı əkinçiliklə müqayisədə 76 faiz yüksəkdir. Bu göstəricilər suvarmaya yatırılan investisiyanın istehsal dəyərinə necə təsir edə bildiyini göstərir.

Suvarılan ərazilərin genişlənməsi kənd təsərrüfatında məhsul çeşidini də dəyişə bilər. Sabit su təminatı olmayan ərazilərdə fermerlər adətən quraqlığa daha davamlı, lakin bazar dəyəri nisbətən aşağı olan məhsullara üstünlük verməyə məcbur olurlar. Su təminatı yaxşılaşdıqda tərəvəzçilik, meyvəçilik və digər yüksək gəlirli istehsal sahələrinin inkişaf etdirilməsi üçün imkan genişlənir. Bu isə hər hektardan əldə olunan gəlirin və kənd yerlərində yaradılan iqtisadi aktivliyin artmasına şərait yaradır.

Bununla belə, suvarılan sahələrin sadəcə genişləndirilməsi kifayət deyil. FAO bildirir ki, mövcud suvarılan torpaqların 60 faizdən çoxu artıq yüksək və ya çox yüksək su stressinin müşahidə edildiyi ərazilərdə yerləşir. Əgər yeni sahələr köhnə, səmərəsiz sistemlərlə suvarılarsa, bu genişlənmə yeraltı və yerüstü su ehtiyatlarına əlavə təzyiq yarada bilər. Ona görə suvarma sahələrinin böyüməsi mütləq su səmərəliliyinin yüksəldilməsi və ehtiyatların uzunmüddətli qorunması ilə paralel aparılmalıdır.

Suvarma iqtisadiyyatının başqa mühüm tərəfi kənddə yeni xidmət və bizneslərin yaranmasıdır. Su təminatı sabitləşdikdə toxum, gübrə, kənd təsərrüfatı texnikası, saxlama, emal və daşınma xidmətlərinə tələbat da artır. Məhsul həcminin yüksəlməsi emal müəssisələrinin daha davamlı xammal bazası əldə etməsinə və fermerlərin bazarla daha sıx əlaqə qurmasına imkan verir. Beləliklə, tarlaya çəkilən su kanalı iqtisadi baxımdan bir çox əlavə fəaliyyət sahəsinin inkişafına təkan verə bilər.

Gələcəyin uğurlu modeli isə “daha çox suvarılan torpaq” deyil, “daha səmərəli suvarılan torpaq” prinsipi üzərində qurulacaq. Dünyada adambaşına düşən bərpa olunan şirin su ehtiyatı son onillik ərzində 7 faiz azalıb və kənd təsərrüfatı qlobal şirin su götürülməsinin təxminən 72 faizini təşkil edir. Buna görə aqrar iqtisadiyyatın genişlənməsi hər kubmetr suyun daha çox məhsul və gəlir yaratması ilə müşayiət olunmalıdır. Suvarılan sahələr ağıllı şəkildə böyüdükdə onların gətirdiyi iqtisadi güc də daha dayanıqlı olur.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.