Dünya kənd təsərrüfatında məhsuldarlıq anlayışı sürətlə dəyişir və artıq əsas göstərici yalnız bir hektardan neçə ton məhsul götürülməsi deyil. Həmin məhsulun nə qədər su, enerji, gübrə və digər resurs hesabına əldə edilməsi də təsərrüfatın səmərəliliyinin əsas ölçülərindən birinə çevrilir. Xüsusilə su ehtiyatlarının məhdudlaşması fermerləri hər hektarın iqtisadi dəyərini yüksəldən yeni texnologiyalara yönəldir. Müasir suvarma sistemləri bu dəyişikliklərin mərkəzində dayanır.
FAO-nun aktual göstəriciləri suvarılan torpaqların dünya kənd təsərrüfatında qeyri-proporsional dərəcədə böyük məhsul dəyəri yaratdığını göstərir. Qlobal əkin sahələrinin cəmi 23 faizinin suvarma infrastrukturu ilə təmin olunmasına baxmayaraq, həmin torpaqlar bitkiçilik məhsullarının ümumi dəyərinin 48 faizini yaradır. Suvarılan ərazilərdə orta məhsuldarlığın yağışdan asılı sahələrdən 76 faiz yüksək olması bir hektarın potensialının su idarəçiliyindən nə qədər asılı olduğunu ortaya qoyur.
Müasir texnologiya isə suvarmanı əvvəlki “sahəni sulamaq” modelindən çıxararaq bitkini ehtiyacına uyğun qidalandırılan dəqiq istehsal sisteminə çevirir. Torpaqdakı rütubəti ölçən sensorlar, peyk məlumatları, meteoroloji proqnozlar və avtomatik suvarma qurğuları vasitəsilə müxtəlif sahələrin su ehtiyacı ayrıca müəyyən edilə bilər. Bu imkan suyun bütün tarlaya eyni həcmdə verilməsi əvəzinə bitkinin və torpağın real vəziyyətinə uyğun idarə edilməsinə şərait yaradır.
Su istifadəsinin iqtisadi səmərəliliyində müəyyən irəliləyiş artıq qlobal göstəricilərdə də görünür. UN-Water məlumatlarına əsasən, dünya üzrə su istifadəsi səmərəliliyi 2015-ci ildə hər kubmetr üçün 17,4 dollar səviyyəsindən 2021-ci ildə 20,8 dollara yüksəlib və ümumi artım 19,3 faiz təşkil edib. Kənd təsərrüfatında su istifadəsi səmərəliliyinin həmin dövrdən bəri təxminən 40 faiz yüksəlməsi də daha çox məhsul dəyərinin daha səmərəli resurs istifadəsi ilə yaradılması istiqamətində dəyişikliklərin getdiyini göstərir.
Lakin texnologiyanın fermerə faydası yalnız su sərfiyyatının azalması ilə məhdudlaşmır. Bitkinin stress keçirməsinin qarşısının alınması məhsulun keyfiyyətinə, ölçüsünə və bazar dəyərinə də müsbət təsir göstərə bilər, eyni zamanda həddindən artıq suvarmanın yaratdığı bəzi torpaq problemlərinin qarşısını almağa kömək edir. Nəticədə eyni hektardan daha sabit məhsul götürmək və dəyişkən hava şəraitinin yaratdığı riskləri daha yaxşı idarə etmək mümkün olur.
Qlobal ərzaq sisteminin qarşısındakı əsas vəzifələrdən biri məhz yeni torpaqların sonsuz şəkildə dövriyyəyə daxil edilməsinə deyil, mövcud sahələrin məhsuldarlığının dayanıqlı şəkildə artırılmasına nail olmaqdır. Bunun üçün suvarma, torpaq idarəçiliyi, rəqəmsal texnologiyalar və düzgün aqrotexniki tədbirlər vahid sistemdə birləşdirilməlidir. Hər hektarın daha böyük dəyər yaratması fermerin gəlirini artırmaqla yanaşı, məhdud torpaq və su ehtiyatlarına düşən təzyiqi azaltmaq üçün də imkan yaradır. Beləliklə, gələcəyin güclü təsərrüfatı ən çox su işlədən deyil, əlindəki hər damlanı daha böyük məhsul dəyərinə çevirə bilən təsərrüfat olacaq.
