Yüksək məhsuldarlığın təməli kombayn tarlaya girəndə deyil, toxum torpağa düşməzdən əvvəl qoyulur. Toxumun cücərmə qabiliyyəti, genetik təmizliyi, sağlamlığı və konkret yetişdirmə şəraitinə uyğunluğu sonrakı vegetasiya dövrünün nəticəsinə birbaşa təsir edir. Buna görə müasir kənd təsərrüfatında sertifikatlaşdırılmış və keyfiyyəti yoxlanılmış toxumdan istifadə məhsuldarlıq strategiyasının əsas elementlərindən biri hesab edilir.
Sağlam toxum fermerə güclü başlanğıc üstünlüyü verir. Eyni vaxtda və normal sıxlıqda cücərən bitkilər sahədə daha bərabər inkişaf edir, aqrotexniki tədbirlərin planlaşdırılmasını asanlaşdırır və torpaq, su, gübrə kimi resurslardan daha məqsədli istifadə etməyə imkan verir. Əksinə, cücərmə göstəricisi aşağı və ya xəstəlik riski daşıyan material əkinin ilk mərhələsindən məhsuldarlıq potensialını zəiflədə bilər.
Dünya taxılçılığının gələcəyi ilə bağlı proqnozlar da məhsuldarlığın əhəmiyyətini artırır. OECD–FAO hesabatında qlobal taxıl məhsuldarlığının 2034-cü ilədək orta hesabla ildə təxminən 0,9 faiz yüksələcəyi gözlənilir. Bu yüksəlişdə texnologiyanın inkişafı ilə yanaşı, təkmilləşdirilmiş toxum sortlarının daha geniş tətbiqi və istehsal resurslarından səmərəli istifadə mühüm rol oynayacaq.
Ancaq müasir seleksiyanın məqsədi yalnız daha çox məhsul götürmək deyil. Yeni nəsil sortlardan quraqlığa, yüksək temperatura, duzluluğa və müxtəlif xəstəliklərə qarşı daha güclü dayanıqlıq da tələb edilir. Beynəlxalq tədqiqat proqramlarında buna görə məhsuldarlıq, iqlim davamlılığı, qida dəyəri və bazar tələbatı artıq bir-birindən ayrı deyil, eyni seleksiya strategiyasının elementləri kimi nəzərdən keçirilir.
Bu istiqamətdə seleksiya prosesinin özündə də ciddi texnoloji dəyişikliklər baş verir. IRRI tərəfindən təqdim edilən “Speed Breeding 3.0” yanaşması müxtəlif bitkilər üzrə seleksiya dövrlərinin daha sürətli aparılmasına və iqlimə davamlı sortların hazırlanmasının sürətləndirilməsinə yönəlib. Genom məlumatları, nəzarət olunan yetişdirmə şəraiti və məlumat əsaslı seçim üsulları toxumçuluğu getdikcə daha yüksək texnologiyalı fəaliyyət sahəsinə çevirir.
Beləliklə, bol məhsul yalnız torpağın münbitliyi və əlverişli hava şəraitinin nəticəsi deyil. Məhsuldarlıq toxumun genetik potensialından başlayaraq suvarma, qidalanma, bitki mühafizəsi və düzgün aqrotexniki idarəetməyə qədər bütöv sistemin nəticəsidir. Ancaq həmin sistemin ilk halqası zəifdirsə, sonrakı mərhələlərə qoyulan böyük xərc belə bitkinin itirilmiş genetik potensialını tam şəkildə geri qaytara bilməz.