Türkiyədə uşaq bağçaları və məktəblərdə əl-ayaq-ağız xəstəliyi hallarının artması valideynləri narahat edir. Mütəxəssislər yüksək yoluxuculuq qabiliyyətinə malik virusun təmas və nəcis yolu ilə həftələrlə yayıla biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Xəstəlik xüsusilə azyaşlı uşaqlarda ağır keçə bilər.
Məktəblərdə qeydə alınan yoluxma halları ilə bağlı narahatlıq yaşayan valideynlərdən biri 1,5 yaşlı qızının xəstəlik dövründə keçirdiyi çətin günlərdən danışıb. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə adi soyuqdəymə hesab edilən vəziyyət sonradan daha ciddi narahatlığa səbəb olub.
Valideynin sözlərinə görə, qızında qəfil qızdırma başlayıb. İlkin olaraq soyuqdəymə ehtimal edilsə də, verilən dərmanlar nəticə verməyib. Ertəsi gün özəl xəstəxanaya müraciət etdikdə həkimlər meningit ehtimalını da nəzərdən keçiriblər.
Daha sonra uşaq dövlət xəstəxanasına yönləndirilib. Həkimlər müayinə zamanı əl-ayaq-ağız xəstəliyi diaqnozu qoyublar.
Valideyn bildirib ki, səpkilər əvvəlcə ağız boşluğunda yaranıb, daha sonra bədənin digər hissələrinə yayılıb. Kiçik yaşda olduğu üçün xəstəlik uşağın orqanizmində ağır keçib və o, xəstəxanada təcrid olunmuş bölmədə müalicə alıb.
Həkimlərin nəzarəti altında müalicə aparılsa da, sağalma prosesi ailə üçün çətin olub.
Uşaq sağlamlığı və xəstəlikləri üzrə mütəxəssis, dosent doktor Ufuk Erenberkin sözlərinə görə, son günlərdə həm digər virus infeksiyaları, həm də əl-ayaq-ağız xəstəliyi ilə bağlı müraciətlərin artdığı müşahidə olunur.
Mütəxəssis qeyd edib ki, xəstəlik suçiçəyi və allergik reaksiyalarla qarışdırıla bilər. Bununla belə, səpkilərin yerləşməsi və xüsusiyyətləri fərqlənir.
Suçiçəyi zamanı səpkilər bədənin geniş hissələrinə, o cümlədən baş dərisinə yayıla və güclü qaşınma ilə müşayiət oluna bilər. Əl-ayaq-ağız xəstəliyində isə səpkilər əsasən əllərdə, ayaqlarda, ağız ətrafında və sağrı nahiyəsində müşahidə olunur.
Xəstəliyə müxtəlif virus tipləri səbəb ola bildiyindən uşaq bu infeksiyaya bir neçə dəfə yoluxa bilər.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, əl-ayaq-ağız xəstəliyi öskürək, asqırma, tənəffüs ifrazatları, nəcis və yoluxmuş səthlərlə təmas vasitəsilə yayıla bilər.
Xəstə şəxsin ifrazatları əşyalara düşdükdə həmin səthlərə toxunan digər insanlar da yoluxa bilərlər.
Həkim bildirib ki, yoluxuculuq səpkilər yaranmazdan əvvəl də başlaya bilər. Xəstəliyin ilk 7–10 günündə yoluxdurma riski xüsusilə yüksək olur. Klinik əlamətlər bir həftə ərzində azalsa da, virusun nəcislə xaric olunması bir neçə həftə davam edə bilər.
Məqalədə qeyd olunur ki, əl-ayaq-ağız xəstəliyinə qarşı spesifik dərman və peyvənd mövcud deyil. Müalicənin əsas məqsədi simptomları yüngülləşdirməkdir. Qızdırma və ağrıya qarşı dərmanlar yalnız həkim məsləhəti ilə istifadə edilməlidir.
Ağız boşluğunda yaranan ağrılı səpkilər uşağın qidalanmasını çətinləşdirə bilər. Buna görə də yumşaq qidalar seçilməsi, çox isti yemək və içkilərdən uzaq durulması tövsiyə olunur. Turş meyvələr, sitrus məhsulları və turşulu içkilər ağızdakı yaraları daha çox qıcıqlandıra bilər.
Uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsi və dincəlməsi də vacibdir. Ağız yaraları səbəbindən maye qəbul edə bilməməsi susuzlaşma riskini artıra bilər.
Mütəxəssis valideynlərə uşağın ümumi vəziyyətini, qızdırmasını və maye qəbulunu diqqətlə izləməyi tövsiyə edir.
Aşağıdakı hallarda gecikmədən həkimə müraciət edilməlidir:
- Yüksək qızdırma və ümumi vəziyyətin pisləşməsi;
- Ağız yaraları və ya halsızlıq səbəbindən maye qəbul edə bilməmək;
- Səpkilərin geniş yayılması;
- Səpkilərdə irinlənmə və ya infeksiya əlamətlərinin yaranması.
Uşaqda ciddi halsızlıq, şüurun dəyişməsi və ya digər ağır əlamətlər müşahidə olunarsa, təcili tibbi yardım çağırılmalıdır.
Yoluxmanın qarşısını almaq üçün xəstə uşağın digər uşaqlarla təması məhdudlaşdırılmalıdır. Məqalədə mütəxəssis qızdırma və ağız yaraları davam etdiyi müddətdə uşağın bağçadan və məktəbdən uzaq saxlanmasını, təxminən bir həftəlik təcrid tədbirlərini vurğulayır.
Bununla yanaşı, yoluxuculuq əlamətlər keçdikdən sonra da davam edə bildiyindən əl gigiyenasına xüsusi diqqət yetirilməlidir. Qapı tutacaqları, oyuncaqlar, tualetlər və digər ümumi səthlər müntəzəm təmizlənməli, otaqlar tez-tez havalandırılmalıdır.
Xüsusilə bez dəyişdirildikdən və tualetdən istifadə etdikdən sonra əllərin sabunla yaxşı yuyulması virusun yayılma riskini azaltmağa kömək edir.
