Dünyada yayın son günləri anomal istilər, quraqlıq və ekstremal hava hadisələri ilə müşayiət olunur. Avqustun sonuna yaxınlaşdıqca havanın temperaturunun aşağı düşəcəyi gözləntisi yaransa da, hazırkı meteoroloji modellər Azərbaycanın və ümumilikdə Cənubi Qafqazın bəzi ərazilərində yayın son günlərinin hələ də isti keçəcəyini göstərir.
Hazırkı uzunmüddətli proqnozlara əsasən, avqustun sonlarında Bakıda gündüz temperaturu təxminən 28-31 dərəcə, gecələr isə 24-25 dərəcə ətrafında olacaq.
“AccuWeather”in yenilənmiş aylıq proqnozunda Bakıda 27 və 28 avqust üçün gündüz 31°C, 29 avqust üçün 29°C, 30-31 avqust üçün isə təxminən 28°C göstərilir. Bu rəqəmlər avqustun əvvəlində müşahidə olunan 35-39 dərəcəlik isti hava ilə müqayisədə müəyyən yumşalma deməkdir. Lakin Bakı və Abşeronda gecə temperaturunun 24-25 dərəcə civarında qalması havanın sərinləşməsinin tam hiss olunmasına imkan verməyə bilər. Burada mühüm məqam odur ki, ayın sonuna doğru temperatur tədricən aşağı düşsə də, kəskin soyuma proqnozlaşdırılmır. Üstəlik, uzunmüddətli proqnozlarda küləyin istiqaməti və sürəti, yağıntının dəqiq vaxtı kimi parametrlər temperatur göstəricilərindən daha tez dəyişə bilər. Cənubi Qafqazın digər iki ölkəsində mənzərə bir qədər fərqlidir.
İrəvan üçün hazırkı model proqnozunda 27-28 avqustda 33°C, 29 avqustda 31°C, 30-31 avqustda isə 32°C civarında gündüz temperaturu göstərilir. Gecələr temperaturun 10-16°C intervalına enməsi gözlənilir. Bu isə İrəvanda gün ərzində isti hava ilə yanaşı, gecələr Bakıya nisbətən daha ciddi sərinlik olacağını göstərir.
Tiflisdə isə avqustun son günlərində temperaturun daha mülayim olması gözlənilir. Mövcud proqnozlarda 27 avqust üçün təxminən 26°C, 28 avqust üçün 26°C, 29 avqust üçün 24°C, 30 avqust üçün 22°C, 31 avqust üçün isə 23°C göstərilir.
Beləliklə, Cənubi Qafqazın üç paytaxtı arasında avqustun son günlərində ən isti hava İrəvanda, ən mülayim hava isə Tiflisdə gözlənilir. Bakı isə temperatur baxımından bu iki şəhərin arasında deyil, özünəməxsus isti və rütubətli Xəzərsahili iqlimi ilə fərqlənir.
Azərbaycan və Qafqazdakı vəziyyəti dünyadakı ümumi hava mənzərəsindən ayırmaq mümkün deyil. Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının son hesabatları göstərir ki, 2026-cı ilin yayında dünyanın müxtəlif regionlarında rekord istilər, quraqlıq, meşə yanğınları və digər ekstremal hava hadisələri davam edir. Təşkilat xüsusilə quru və dəniz səthlərinin temperaturunun yüksək olduğunu bildirir. Avropada vəziyyət daha ciddi görünür. Avropa Komissiyasının Birgə Tədqiqat Mərkəzi avqustun ortalarında qitənin geniş hissəsində quraqlığın dərinləşdiyini və daha isti, daha quru havanın sentyabra qədər davam edə biləcəyini açıqlayıb. Bu şərait istilik dalğaları və meşə yanğınları riskini də artırır. “Copernicus” məlumatlarına görə isə 2026-cı ilin iyulunda Avropa quru səthinin orta temperaturu 1991-2020-ci illərin norması ilə müqayisədə 0,66°C yüksək olub. Qərbi Avropanın bəzi hissələrində temperatur anomaliyası daha böyük olub.Dünyanın meteoroloji gündəmində başqa mühüm faktor da El-Ninyodur. ÜMT-nin iyulun sonunda açıqladığı qlobal mövsümi iqlim proqnozuna görə, El-Ninyo 2026-cı ilin avqust-oktyabr dövründə güclənməyə davam edə və dünya üzrə normadan yüksək temperatur ehtimalını artıra bilər. Bu o demək deyil ki, avqustun son beş günündə dünyanın bütün ölkələrində temperatur mütləq rekord həddə çatacaq. Əksinə, El-Ninyo daha uzunmüddətli iqlim fonuna təsir edən amildir. Konkret 27-31 avqust üçün hava proqnozunda isə regional atmosfer prosesləri, siklon və antisiklonların hərəkəti, Xəzər və Qara dəniz üzərindəki hava kütlələri daha həlledici olacaq.
Burada bir məqam xüsusilə nəzərə alınmalıdır: avqustun 27-31-i üçün verilən proqnozlar hazırda uzunmüddətli xarakter daşıyır. ECMWF orta müddətli proqnozları əsasən 15 günədək, daha uzunmüddətli məhsulları isə həftəlik və mövsümi formatda təqdim edir. Buna görə də ayın son beş günü üçün bu gün göstərilən konkret temperatur rəqəmləri yaxınlaşdıqca dəyişə bilər. Xüsusilə 27-31 avqust üçün yağış, güclü külək, ildırım və digər təhlükəli hava hadisələrinin dəqiq proqnozu daha qısa müddət qaldıqda etibarlı olacaq.
Dünyada mənzərə daha mürəkkəbdir. 2026-cı ilin yayında istilik dalğaları və quraqlıq artıq bir sıra regionlarda ciddi problemlərə çevrilib. Avropada isti və quru hava sentyabra qədər uzana bilər, qlobal miqyasda isə El-Ninyonun güclənməsi qarşıdakı aylarda temperatur və yağıntı rejimlərinə əlavə təsir göstərə bilər. Yəni avqustun sonu Azərbaycanda “payızın ilk nəfəsi” deyil, daha çox yayın tədricən zəifləyən son mərhələsi olacaq. Temperatur aşağı düşsə də, xüsusilə Bakıda gecələrin isti qalması yayın hələ tam geri çəkilmədiyini göstərəcək.
