Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Azərbaycan Kəndinin Yeni Gücü – Su, Texnologiya və Zəhmət

Baxış: 54




Müasir kənd təsərrüfatının yeni gücü artıq yalnız geniş torpaq sahəsi və ağır texnika ilə ölçülmür. Dünyanın müxtəlif bölgələrində fermer təsərrüfatları su idarəçiliyini, rəqəmsal texnologiyaları və ənənəvi zəhməti bir sistemdə birləşdirərək daha az resursla daha çox və daha sabit məhsul əldə etməyə çalışırlar. İqlim dəyişikliklərinin yaratdığı qeyri-müəyyənlik bu keçidi daha da sürətləndirir, çünki əvvəlki əkin təcrübələri hər mövsüm eyni nəticəni verməyə bilər. Fermerin təcrübəsi indi sensorlardan, peyk məlumatlarından və meteoroloji proqnozlardan gələn məlumatlarla tamamlanır.
Suyun düzgün idarə olunması bu yeni modelin əsas sütunlarından biridir. FAO bildirir ki, suvarılan torpaqlar dünya əkin sahələrinin təxminən 23 faizini təşkil etsə də, qlobal bitkiçilik dəyərinin 48 faizini təmin edir. Bununla belə həmin sahələrin 60 faizdən çoxunun yüksək və ya çox yüksək su stressi olan ərazilərdə yerləşməsi hər damlanın daha dəqiq idarə olunmasını zəruri edir. İqlim dəyişiklikləri nəticəsində 2050-ci ilədək evapotranspirasiya tələbatının 20–30 faiz yüksələ bilməsi isə bu məsələnin gələcəkdə daha da vacibləşəcəyini göstərir.
Texnologiya fermerə suyun nə vaxt lazım olduğunu daha düzgün müəyyənləşdirməyə imkan verir. Torpaq rütubəti sensorları sahədə su çatışmazlığını göstərə, peyk məlumatları geniş ərazilərdə bitkinin vəziyyətini izləyə, hava proqnozları isə suvarma və əkin vaxtının planlaşdırılmasına kömək edə bilir. Bunun nəticəsində suvarma təqvim üzrə deyil, real ehtiyac əsasında həyata keçirilə bilər. Belə yanaşma su və enerji sərfiyyatının azalması ilə yanaşı, məhsulun kritik inkişaf mərhələlərində su çatışmazlığı riskini də aşağı salır.
Yağışdan asılı kənd təsərrüfatında da texnologiya ilə düzgün torpaq idarəçiliyinin birlikdə tətbiqi böyük imkan yaradır. FAO bildirir ki, yağışdan asılı əkin sahələri dünya əkinçiliyinin böyük hissəsini əhatə etsə də, bir çox regionlarda faktiki məhsuldarlıq potensialdan əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. Yağış suyunun toplanması, torpaqda rütubətin saxlanması, əlavə və deficit suvarma, sağlam torpaq idarəçiliyi və daha uyğun bitki seçimi məhsuldarlığı yüksəldə bilər. Bu yanaşma fermerə yeni su mənbələri axtarmaqdan əvvəl sahəyə düşən suyun özündən daha səmərəli istifadə etməyə imkan verir.
Ancaq texnologiya insan əməyinin və fermer təcrübəsinin yerini tam tutmur. Sensor məlumatını düzgün şərh etmək, bitkinin vəziyyətini sahədə qiymətləndirmək, vaxtında qərar vermək və yeni üsulları yerli şəraitə uyğunlaşdırmaq yenə fermerin bilik və zəhmətindən asılıdır. Ən uğurlu model texnologiyanın insan təcrübəsini əvəz etdiyi deyil, onu daha dəqiq qərarlar vermək üçün gücləndirdiyi modeldir. Buna görə gələcəyin kənd təsərrüfatında rəqəmsal bacarıqlar aqronomik biliklər qədər əhəmiyyətli olacaq.
Su, texnologiya və zəhmət bir-birindən ayrı deyil, eyni istehsal sisteminin üç əsas dayağına çevrilir. Su olmadan bitki inkişaf etmir, texnologiya olmadan məhdud su ehtiyatını dəqiq idarə etmək çətinləşir, insan zəhməti və bilik olmadan isə heç bir sistem real məhsula çevrilmir. Bu üç qüvvənin düzgün birləşdirilməsi tarlanın məhsuldarlığını artırmaqla yanaşı fermer gəlirini sabitləşdirə və kənd iqtisadiyyatını iqlim risklərinə qarşı daha dayanıqlı edə bilər. Müasir kənd təsərrüfatının yeni gücü məhz resurs, bilik və zəhmətin ağıllı şəkildə birləşdirilməsindən yaranır.

Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.