Son xəbərlər
Day, Month 00, Year
00: 00: 00 AM

Su Damarları ilə Canlanan Azərbaycan Torpağı

Baxış: 99


Dünyanın bir çox kənd təsərrüfatı regionunda su artıq sadəcə təbii sərvət deyil, ərzaq istehsalının gələcəyini müəyyən edən strateji resurs hesab olunur. Yağıntıların qeyri-sabitləşməsi və uzun quraqlıq dövrləri suvarma infrastrukturunun əhəmiyyətini daha da artırır. Kanallar, boru şəbəkələri, su anbarları və lokal suvarma sistemləri kənd təsərrüfatı torpaqlarının sanki damar sistemini formalaşdırır. Su vaxtında və düzgün miqdarda sahəyə çatdırıldıqda torpağın istehsal potensialı tamamilə dəyişə bilir.

Ancaq məsələ yalnız suyun tarlaya çatdırılması ilə bitmir. Köhnəlmiş və açıq suvarma sistemlərində daşınma zamanı əhəmiyyətli itkilərin yaranması su qıtlığı yaşayan ərazilər üçün ciddi problemə çevrilə bilər. FAO da suvarma üçün götürülən su ilə bitkinin faktiki su ehtiyacı arasında fərq yaradan səbəblərdən birinin paylama prosesindəki itkilər olduğunu göstərir. Buna görə qapalı boru sistemləri və lokal suvarma texnologiyalarının əhəmiyyəti artır.

Yeni nəsil suvarmada isə suyun hərəkəti artıq rəqəmsal şəkildə də izlənə bilir. Torpaq rütubət sensorları kök zonasındakı vəziyyəti müəyyənləşdirir, meteoroloji məlumatlar yaxın günlərdə yağış ehtimalını göstərir, avtomatlaşdırılmış sistem isə buna uyğun suvarmanı tənzimləyə bilir. Belə sistemlərin məqsədi bitkini susuz qoymamaqla yanaşı lazımsız su sərfinin də qarşısını almaqdır. Suvarma getdikcə təcrübəyə əsaslanan qərardan məlumatlara əsaslanan dəqiq idarəetmə prosesinə çevrilir.

Suyun torpaqda saxlanılması da onun sahəyə gətirilməsi qədər vacibdir. Üzvi maddələrlə zəngin və strukturu qorunan torpaqlar rütubətin kök zonasında daha uzun müddət qalmasına kömək edə bilər. Örtük bitkiləri, malçlama və torpağın həddindən artıq işlənməsinin qarşısının alınması kimi üsullar bu baxımdan əhəmiyyət qazanır. Beləliklə, suvarmanın səmərəliliyi təkcə boru və nasosla deyil, torpağın vəziyyəti ilə də müəyyən olunur.

Qlobal miqyasda vəziyyət suyun daha ehtiyatlı idarə olunmasını zəruri edir. FAO-nun 2025 AQUASTAT məlumatları adambaşına düşən bərpa olunan su ehtiyatının son onillikdə 7 faiz azaldığını göstərir. Eyni zamanda regionlar arasında suvarmanın su ehtiyatlarına yaratdığı təzyiq çox fərqlidir və bəzi quraq ərazilərdə vəziyyət xüsusilə ağırdır. Bu fərqlər kənd təsərrüfatında vahid suvarma modelinin deyil, yerli iqlim və su ehtiyatlarına uyğun həllərin vacibliyini göstərir.

Gələcəkdə məhsuldar tarla anlayışı yalnız münbit torpaqla ölçülməyəcək. Suyun haradan gəldiyi, hansı itkilərlə sahəyə çatdığı, nə vaxt verildiyi və torpaqda nə qədər saxlanıldığı da təsərrüfatın uğurunu müəyyən edəcək. Buna görə su infrastrukturu ərzaq təhlükəsizliyinin görünməyən dayaqlarından biri olaraq qalacaq. Torpağa çəkilən hər düzgün “su damarı” əslində gələcək məhsula aparan həyat xəttidir.


Təsisçi və redaktor: Rüstəm Zülfüqarlı
Tel: +994 50 537 55 05
Ünvan: Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mətbuat prospekti, 529-cu məhəllə, Azərbaycan Nəşriyyatı

“Sahibkartv.az” saytı Azərbaycan Respublikası Media Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınmışdır.
(Qeydiyyat Şəhadətnaməsi № 3568E1527C938D).
VÖEN: 6100325452
© Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir.
Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir.