Bəzi NATO üzvləri Ukraynanın gələcək təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı istifadə olunan terminologiyanın Alyans üçün risk yarada biləcəyindən narahatdır.
“politico” xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Dövlət Departamentinin teleqramında qeyd olunub.
Nəşrin yazdığına görə, Finlandiya ABŞ-ı Ukraynaya verilə biləcək təhlükəsizlik öhdəliklərini “NATO-nun 5-ci maddəsinə bənzər” kimi təqdim etməməyə çağırıb. Helsinki hesab edir ki, belə ifadələr NATO-nun kollektiv müdafiə mexanizmi ilə ikitərəfli və ya çoxtərəfli təhlükəsizlik vədləri arasında qarışıqlıq yarada və Alyansın nüfuzuna zərbə vura bilər.
Sənədə görə, Finlandiyanın xarici işlər naziri Elina Valtonen məsələni ABŞ Nümayəndələr Palatasının Silahlı Qüvvələr Komitəsinin üzvləri Cek Berqman və Sara Elfreth ilə müzakirə edib. Valtonen bildirib ki, Ukrayna üçün “5-ci maddəyə bənzər” zəmanətlər NATO-nun real öhdəlikləri ilə qarışdırıla bilər. O, NATO ilə Ukraynanın gələcək təhlükəsizlik mexanizmləri arasında “qoruyucu baryer” yaradılmasının vacibliyini vurğulayıb. Finlandiyanın müdafiə naziri də bu mövqeni dəstəkləyir.
Finlandiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi məxfi müzakirələri şərh etməkdən imtina etsə də, Helsinkinin Ukraynanın gələcək NATO üzvlüyünü dəstəklədiyini təsdiqləyib. Rəsmi bildirib ki, məqsəd Ukraynaya uzunmüddətli və etibarlı təhlükəsizlik mexanizmləri təqdim etməkdir.
Keçmiş NATO rəsmiləri və analitiklər hesab edir ki, bu mövqe Avropada Ukraynaya müharibədən sonrakı təhlükəsizlik zəmanətlərinin gələcək nəticələri ilə bağlı artan narahatlıqları əks etdirir.
NATO-nun keçmiş sözçüsü Edvard Vronq qeyd edib ki, “5-ci maddə” terminindən başqa kontekstdə istifadə Alyansın birbaşa iştirakı kimi qəbul edilə bilər. Bu isə real razılaşmalara daxil olmayan gözləntilər yarada bilər.
Keçmiş Pentaqon rəsmisi Reyçel Ellehuis isə xəbərdarlıq edib ki, əgər Ukraynaya dəstək verən ölkələr mümkün hücum zamanı cavab verə bilməsə, bu, NATO-nun 5-ci maddəsinin gücünə dair suallar doğura bilər.
Qeyd edək ki, NATO müqaviləsinin 5-ci maddəsinə görə Alyansın hər hansı üzvünə silahlı hücum bütün üzvlərə qarşı hücum sayılır. Bu maddə indiyədək yalnız bir dəfə – 11 sentyabr 2001-ci ildə ABŞ-da terror hücumları
